واقعاً اين آيات براى صاحبان عقل و وجدان بيدار، بسيار تكان دهنده است اين عاقبت اسفبار تنها به فرعون و دسته او اختصاص ندارد؛ بلكه پايان كار همه زورمندان و حكمرانان خود كامه و بى دين و مردم دنيا پرست ضعيف الإيمان است، تلاوت اين آيات دل هاى مؤمنين را مى سوزاند و اشك چشمان آنان را مى ريزاند خداوند به ما توفيق عبرت را بدهد تا اعتبار بگيريم و پند بياموزيم كه در موقع قدرت خدا را فراموش نكنيم.

به هر حال آنچه براى من به عنوان مفسّر مهم است اينست كه مراد از قوم ميراث بر، قبطيان كفار باقيمانده در مصر هستند يا باقى مانده قوم مستضعف بنى اسرائيل كه در مصر بردگان فرعونيان بودند؟ طبرسى در مجمع البيان تصريح مى‌كند كه مراد بنى اسرائيل است كه پس از هلاكت فرعون دوباره به مصر بازگشتند و از كلام او پيدا است كه در مصر آنقدر از بنى اسرائيل باقى نمانده بود كه اشياء را تصرف كنند كلام اين مفسر عالى مقام- رحمه الله- خبر مرسل است، من هنوز مراد از قوم ديگر را از دليل معتبرى نفهميدم كه آيا قبطى هاى غير غرق شده بوده اند و يا بنى اسرائيل- چه افراد باقى مانده در مصر و چه افرادى كه با موسى (ع) بيرون رفتند و دوباره برگشتند و يا قوم ديگر بوده اند و يك احتمال بعيد مى رود كه اولاد يعقوب در دوره حضرت يوسف عليهماالسلام باشند من فعلًا چيزى نمى دانم.

برترى بنى اسرائيل‌

«وَ لَقَدِ اخْتَرْناهُمْ عَلى‌ عِلْمٍ عَلَى الْعالَمِينَ» (الدخان: ٣٢)؛ ظاهراً مراد از اين اختيار كثرت انبياى مبعوث در ميان آنان و نجات آنان از فرعون بطور فوق العاده و نيز نزول غذا در بيابان بود كه با هيچ يك از امت ها چنين تفضل خارق العاده اى صورت نگرفته است و همچنان آيه ١٦ جاثيه‌ «وَ فَضَّلْناهُمْ عَلَى الْعالَمِينَ» ولى در مجموع مسلمانان از همه عالميان برگزيده تر بوده اند به تصريح آيه ١١٠ سوره آل عمران: «كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ ..» جواب دومى كه داده اند كه مراد عالميان، معاصر بنى اسرائيل هستند ولى جمع زيادى بنى اسرائيل معاصى‌