افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٦١ - آسمانهاى هفت طبقه اى

به معناى اخذ كامل روح از بدن، و هر دو امر وجودى است كه نسبت خلق به آن صحيح مى‌شود؛ ولى اين قول مخالف ذوق عرفى و تكلف است؛ بلكه خلق مذكور به معناى تقدير است كه آيه‌ى ٦٠ واقعه‌ى متقدمه، آن را بيان فرموده است: «نَحْنُ قَدَّرْنا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ»

امتحان مردم‌

«... لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ...» (الملك: ٢)؛ امتحان كردن و آزمايش، كار فردى است كه واقعيت‌هاى آينده را نداند، درحالى كه در علم خداوند، حوادث گذشته و فعلى و آينده ثابت است. محتاج به امتحان نيست.

بنابراين جمله‌ى‌ «لِيَبْلُوَكُمْ» برنوعى مجاز حمل مى‌شود واقعيت اين است: در بهشت و دوزخ كسانى مى‌روند كه بالفعل به خداوند نزديك شده باشند يا از او دور شده باشند، قرُبَ واجد فعلى، نفوس مربوط اطاعت و معصيت فعلى است. و فعليت و معصيت و طاعت مربوط به فعليت تكليف است و لذا خداوند انسانها را مكلف نموده تابه اراده و اختيار مصير و مسير بهشت و دوزخ را انتخاب كنند. و ذكر عمل نيكوتر در آيه به جاى عمل بيشتر بيان‌گر جلب توجه بندگان به نيت پاك و دورى از ريا و مقرون بودن عمل با تواضع و خضوع در برابر ربوبيت إلهى است.

آسمانهاى هفت طبقه‌اى‌

«الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ طِباقاً ما تَرى‌ فِي خَلْقِ الرَّحْمنِ مِنْ تَفاوُتٍ ...» (الملك: ٣) و «أَ لَمْ تَرَوْا كَيْفَ خَلَقَ اللَّهُ سَبْعَ سَماواتٍ طِباقاً» (نوح: ١٥)، آسمان، غير از ستاره‌ها و سياره‌ها است، آسمان ظرف است و كهكشانها و منظومه‌هاى شمسى و سياره‌هاى مظروف هستند كه شواهد متعددى در قرآن بر اين معنى موجود است؛ يكى از اين شواهد، آيه‌ى پنجم همين سوره‌