افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٢٧ - توضيح آيه حرمت گمان بد

ملاك حقوق بشر در دنيا قرار داده اند نه از علاقه مفرط خود به ملتهاى خود؛ بلكه براى بقاى خود در كرسى هاى قدرت براى چند سال.

اخوت اسلامى براى مؤمنان معتقد، ضمانت اجرايى دارد كه ثواب اخروى باشد؛ بلكه هر چه إنسان به مؤمنين فايده برساند مزد اخروى او بيشتر مى‌شود.

توضيح آيه حرمت گمان بد

«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ ..» (الحجرات: ١٢)؛ اى مؤمنين از بسيارى از گمانها دور شويد همانا بعضى از گمانها گناه است.

توضيح: گمان خوب به مؤمنين خوب است: «لَوْ لا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ ظَنَّ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بِأَنْفُسِهِمْ خَيْراً وَ قالُوا هذا إِفْكٌ مُبِينٌ» (النور: ١٢)؛ چرا وقتى كه تهمت را شنيديد مردان و زنان با ايمان به همديگر گمان خوب پيدا ننمودند.

بنابراين گمانى كه از آن نهى شده گمان بد است و آنچه كه از ظهور آيه به دست مى‌آيد اين است كه گمان كثير مفسده ندارد، آنچه كه مفسده و ضرر دارد گمان كم است. سؤال مى شود كه چرا همان قليل حرام نشد كه كثير بى مفسده حرام شده؟ بايد گفت: احكام شرعى همه تابع مصالح و مفاسد است و معلول از علت خود بيشتر و كمتر نمى‌شود.

بعضى از مفسّرين كلمه‌ى «بعض» را به معناى كثير دانسته اند، كه بسيار از سياق آيه مباركه بدور است و اين سؤال را بايد به اين بيان جواب بدهيم كه ظن كثير، يعنى گمان بد بر دو قسم است: يكى گمان بد مخالف با واقع و ديگرى گمان بدى كه مطابق با واقع است. آيه مى گويد گمان بد مخالف با واقع تهمت و افتراء است و داراى مفسده كه جايز نيست و