راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤١٦ - ١٠- ديگر ادب باطن است

از پيامبر خدا (ص) نقل شده كه فرموده است: «اگر آن قدر نماز بگزاريد كه مانند ميخ لاغر شويد، و روزه بگيريد تا مانند گوژپشتان شويد خداوند از شما نمى‌پذيرد جز آن كه داراى تقوايى باز دارنده باشيد.»«١٠٢»

و نيز فرموده است: «عبادت با خوردن حرام مانند ساختمان كردن بر روى شنزار است» و گفته شده: «بر روى آب است.»«١٠٣»

و نيز: «با عمل نيك همان مقدار دعا كافى است كه نمك براى طعام كافى است.»«١٠٤»

همه اين احاديث را كتاب عدّة الدّاعى روايت كرده و من از آن كتاب و جز آن ده آداب ديگر براى دعا اضافه بر آنچه غزّالى ذكر كرده به شرح زير استفاده و استخراج كرده‌ام.

١- نام حاجت را بردن. ابو عبد الله فرّاء از امام صادق (ع) روايت كرده است:

«خداوند مى‌داند بنده‌اش هنگامى كه دعا مى‌كند چه مى‌خواهد ليكن دوست دارد كه حوايج به درگاهش شرح داده شود.»«١٠٥»

از كعب الاحبار نقل شده كه در تورات نوشته شده است: اى موسى! من از آفريدگانم غافل نيستم ليكن دوست دارم آواز دعاى بندگانم را به فرشتگانم بشنوانم و ملائكه نگهبان تقرّب فرزندان آدم را به من ببينند، با در نظر گرفتن اين كه من آنها را در وصول به اين تقرّب توان داده و اسباب آن را برايشان فراهم ساخته‌ام.

٢- تعميم در دعا، ابن قدّاح از ابى عبد الله (ع) نقل كرده كه پيامبر خدا (ص) فرموده است: «هر گاه كسى از شما دعا كند براى عموم دعا كند كه آن دعا به اجابت نزديكتر است.»«١٠٦»

٣- اجتماع در دعا، خداوند متعال فرموده است: وَ اصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ‌