ذكر خداوند از او بر ذكر او از خداوند سبقت دارد، و آنها كه رتبه‌شان از پيامبر پايين‌تر است به اظهار عجز از ستايش خداوند سزاوارترند، از اين رو كسى كه بخواهد خدا را ياد كند بايد بداند مادامى كه خدا توفيق ذكر خود را به او ندهد، نمى‌تواند خدا را ياد كند.

باب دوّم در آداب دعا و ثواب آن و فضيلت برخى از دعاهاى مأثور

فضيلت دعاء

خداوند فرموده است: وَ إِذا سَأَلَكَ عِبادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي.«١»

و نيز: ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ«٢». و نيز: قُلِ ادْعُوا الله أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى‌.«٣»

و نيز: وَ قالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِينَ.«٤»

نعمان بن بشير از پيامبر خدا (ص) روايت كرده كه فرموده است: «دعا عبادت است سپس آيه: ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ را قرائت كرد.»«٥»

و نيز فرموده است: «دعا مغز عبادت است.»«٦»

[١] بقره / ١٨٥: و هرگاه بندگانم از تو درباره من سؤال کنند (بگو) من نزديکم دعاي دعاکننده را به هنگامي که مرا مي‌خواند پاسخ گويم پس آنها بايد دعوت مرا بپذيرند.

[٢]- اعراف / ٥٥: پروردگارت را از روي تضرع و در پنهاني بخوانيد، او متجاوزان را دوست نمي‌دارد.

[٣]- اسراء / ١١٠: بگو «الله» را بخوانيد يا «رحمان» را هر کدام را بخوانيد (ذات پاکش يکي است) براي او نامهاي نيکو است.

[٤]- مؤمن / ٦٣: پروردگار شما گفته است مرا بخوانيد تا (دعاي) شما را اجابت کنم، کساني که از عبادت من تکبّر مي‌ورزند بزودي با ذلّت وارد دوزخ مي‌شوند.

[٥]- احمدبن حنبل: ترمذي، نسائي، ابوداوود و ابن ماجه همگي از نعمان بن بشير، مشکاةالمصابيح ص ١٤٩.

[٦]- ترمذي، ج ١٢، ص ٢٦٦ از حديث انس، اين که دعا داراي چنين منزلتي است بدين سبب است که حقيقت عبادت خضوع و تذلّل در برابر حقّ تعالي است و اين امر در دعا بطور کامل حاصل است.