راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣١٠ - باب دوّم در آداب ظاهرى تلاوت، و آن ده چيز است

قرائت تفكّر است و ترتيل به اين امر كمك مى‌كند. بدين سبب امّ سلمه قرائت پيامبر (ص) را قرائتى كه حرف به حرف تفسير كننده بوده توصيف كرده است.«١٩»

ابن عبّاس گفته است: اگر سوره‌هاى بقره و آل عمران را با ترتيل بخوانم و در آنها تدبّر كنم نزد من محبوب‌تر است از اين كه همه قرآن را با شتاب تلاوت كنم.

مى‌گويم: پيش از اين در اين باره حديثى از اهل بيت (ع) نقل شده است. در كافى از ابى عبد الله (ع) روايت شده كه فرموده است: «قرآن را با اعراب بخوانيد، زيرا قرآن عربى است.»«٢٠»

در قرآن مجيد آمده است: وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا و ترتيل عبارت از حفظ وقوف و بيان حروف است چنان كه از امير مؤمنان (ع) روايت شده است. حفظ وقوف را به وقف تامّ و حسن، و بيان حروف را به اداى تمامى صفات معتبر در آنها تفسير كرده‌اند اعمّ از جهر، همس، اطباق، استعلاء و جز اينها.«٢١»

در روايت ديگرى است كه آن حضرت در معناى ترتيل فرموده است: «آن را خوب ادا كن، و آن را مانند شعر با شتاب مخوان و همچون ريگ آن را پراكنده مساز، ليكن دلهاى سخت خود را به وسيله آن (از خداوند) بيمناك سازيد و همّت شما اين نباشد كه سوره را زود به آخر برسانيد.»«٢٢»

و نيز در معناى ترتيل گفته‌اند، يعنى: آن را با آرامى و تدبّر بخوان، و نيز گفته شده ترتيل اين است كه اگر شنونده بخواهد حروف كلمات را بشمارد بتواند، چنان كه در باره‌