مسافر پيش از زوال برطرف شود، بر خلاف ديگر صاحبان عذر، روزه بر آنان واجب مى‌باشد. اگر عذرشان در اثناى روزه به آنها دست دهد، چنانچه عذر آنها بيمارى است بايد افطار كنند هر چند كمى پيش از غروب باشد همچنين است زن اگر دچار حيض يا نفاس شود. امّا مسافر اصحّ اين است كه اگر پيش از ظهر از وطنش خارج شده بايد افطار كند و بعد قضاى آن را بگيرد، و چنانچه بعد از ظهر بيرون آمده است بايد همچنان روزه بماند، و اين طبق روايات صحيح مستفيضى است كه در دست است، و در اين مورد اقوال ديگرى نيز گفته شده است. زن باردار نزديك به زايمان، و زن شير دهنده‌اى كه كم شير باشد اگر ظنّ پيدا كنند كه روزه براى آنها يا كودك آنها ضرر دارد بايد افطار كنند و براى هر روز يك مدّ طعام كفّاره دهند و بعد هم قضاى ايّام افطار را به جا آورند. به همين گونه است حكم مرد و زن سالخورده و كسى كه دچار مرضى است كه زياد تشنه مى‌شود و نمى‌تواند آن را تحمّل كند. و در سه دسته اخير بهتر و احوط دادن دو مدّ طعام است و در وجوب قضا اقوال مختلف است و صحيح سقوط قضا از آنهاست.

نيّت در روزه شرط است و بايد معيّن و قطعى باشد، و اگر روزه رمضان يا نذر معيّن است قصد قربت كافى است و وقت اختيارى نيّت در روزه رمضان و نذر معيّن تمام طول شب و وقت اضطرارى آنها تا هنگام زوال مى‌باشد. در غير اين دو نوع روزه وقت نيّت مطلقا تا هنگام زوال است و در نافله تا كمى پيش از غروب است چنان كه در روايات صحيح آمده و در برخى از آنهاست كه اگر انسان پيش از زوال نيّت كند آن روز براى او روزه حساب مى‌شود و اگر بعد از زوال نيّت كند از وقتى كه نيّت كرده است به حساب مى‌آيد. در اين كه آيا براى تمام ماه رمضان يك نيّت كافى است يا نه اختلاف است.

روزه‌گير اگر در يوم الشك نيت روزه مستحبّ كند و معلوم شود كه آن روز از رمضان بوده روزه او از رمضان محسوب مى‌شود زيرا در نيّت اكتفا به قصد قربت كرده و چنانچه در آن نيّت رمضان كند بر خلاف آنچه در كتاب خلاف آمده روزه‌اش مجزى نخواهد بود. ثبوت هلال ماه رمضان به يكى از چهار طريق است: ١- رؤيت ماه ثابت شود هر