اين حدّ محدود كرد امّا اگر به قدر نياز يك ماه يا يك روز خود بسنده كند به تقوا نزديكتر خواهد بود. آراى علماى دين در مقدارى كه محتاج مى‌تواند از محل زكات و صدقه دريافت كند مختلف است. بعضى در تقليل آن تا حدّى مبالغه كرده‌اند كه اكتفا به قوت يك شبانه‌روز را واجب دانسته‌اند زيرا پيامبر (ص) سؤال در حال بى‌نيازى را نهى كرده، و هنگامى كه از آن حضرت در باره غنا و بى‌نيازى پرسش شد فرمود: «قوت يك شبانه‌روز او.»«٢١» برخى ديگر گفته‌اند: فقير مى‌تواند تا حدّ توانگرى زكات بستاند و حدّ توانگرى رسيدن به نصاب زكات است، چه خداوند زكات را جز بر توانگران واجب نفرموده است، و گفته‌اند: فقير مى‌تواند براى خود و براى هر يك از افراد عائله‌اش نصاب زكات دريافت كند. بعضى گفته‌اند: حدّ توانگرى پنجاه درهم است، زيرا پيامبر (ص) فرموده است: «هر كس سؤال كند در صورتى كه مالى دارد كه وى را كفايت مى‌كند روز قيامت در حالى وارد مى‌شود كه در چهره او خراشيدگى است.» از آن حضرت پرسش شد توانگرى چيستي فرمود: «پنجاه درهم يا قيمت آن به زر.»«٢٢» دسته ديگر گفته‌اند: چهل درهم، زيرا پيامبر فرموده است: «هر كس چهل درهم داشته باشد و با اين حال سؤال كند در سؤال الحاح كرده است.»«٢٣» و برخى ديگر در توسعه حكم مبالغه كرده گفته‌اند: فقير مى‌تواند از زكات آن قدر بگيرد كه با آن ملكى را خريدارى كند كه به سبب آن در تمام طول عمر خود بى‌نياز باشد، يا با آن سرمايه‌اى فراهم و بازرگانى كند تا بى‌نياز شود زيرا توانگرى همين است. اينها را در اين باره نقل كرده‌اند.

امّا تقليل تا آن حدّ كه بر قوت يك روز يا چهل درهم اكتفا كند به سبب كراهيّت سؤال و رفتن به در خانه‌هاست، ليكن اين قولى ناشناخته و ناپسند است و حكم ديگرى براى آن است، و تجويز گرفتن زكات تا حدّى كه بتواند ملكى بخرد و به سبب آن از سؤال بى‌نياز

[٢١] المحلّي ابن حزم، ج ٦، ص ١٥٢.

[٢٢]- سنن ابن ماجه به شماره ١٨٤٠؛ ديگر ارباب سنن نيز آن را روايت کرده‌اند؛ ترمذي گفته است آن روايتي حسن است و نسائي آن را ضعيف دانسته است.

[٢٣]- المحلّي ابن حزم، ج ٦، ص ١٥٣، سنن نسائي، ج ٥، ص ٩٨.