راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٤١ - باب سوم در باره گيرنده صدقه و اسباب استحقاق او و آداب گرفتن آن و بيان اسباب استحقاق

دسته سوم عاملان زكات‌

مى‌گويم: مراد از عاملان، كارگزاران صدقات است اعمّ از آنهايى كه زكات را جمع‌آورى يا ثبت يا نگهدارى و يا تقسيم مى‌كنند و امثال آنان هر چند غنىّ و بى‌نياز باشند، و بر خلاف آنچه در كتاب مبسوط شيخ طوسى آمده آزاد بودن آنها شرط نيست.

دسته چهارم المؤلّفة قلوبهم:

و اينها كافرانى هستند كه براى جهاد در راه خدا مورد استمالت و دلجويى قرار مى‌گيرند. گفته شده مراد منافقانند، و گروهى جايز دانسته‌اند كه اينها دسته‌اى از مسلمانان باشند.

دسته پنجم رقاب يا بردگان:

در صورتى كه مال«١٢» و امكاناتى نداشته باشند تا در برابر قرارداد آزادى خود پرداخت كنند. همچنين شامل بردگانى است كه در شدّت و سختى به سر مى‌برند و از محلّ زكات آزاد مى‌شوند، امّا در صورت عدم وجود شدّت، در آزاد كردن آنها از محلّ زكات به سبب تعارض نصوص دو قول است هر چند در صورت عدم وجود مستحقّ در جواز آن خلافى نيست.

دسته ششم غارمان:

غارمان وامدارانى هستند كه در غير راه معصيت قرضدار شده و يا از گناه توبه كرده‌اند و قادر به پرداخت وام خود نيستند، و در اين خلافى نيست كه جايز است به اندازه‌اى كه زكات بر اينان واجب است بدون اجازه آنها و يا پس از مرگشان از اموال آنان به طلبكاران پرداخت شود.

دسته هفتم: مواردى است كه زكات فى سبيل الله و در راه رضاى او صرف مى‌شود،

مانند صرف آن در راه جهاد، تعمير مسجد و پل و مدرسه، كمك به زائران و امثال اينها، چنان كه از تفسير امام عسكرى (ع) و غير آن استفاده مى‌شود و اكثر فقيهان بر اين اتّفاق دارند. در روايت صحيح از علىّ بن يقطين نقل شده كه گفته است: به ابى الحسن امام موسى بن جعفر (ع) عرض كردم مالى از زكات نزد من موجود است، آيا