راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٢٨ - باب دوّم در اداى زكات و شرايط و آداب ظاهرى و باطنى آن
تعلّق دارد و آنچه هم اكنون مىخورد قضاى حاجت او، و آنچه صدقه مىدهد ذخيره آخرت اوست و از خردمندى نيست كه آيندهنگرى نكند و براى آخرت خويش اندوختهاى فراهم نسازد. خداوند متعال فرموده است: أَنْفِقُوا من طَيِّباتِ ما كَسَبْتُمْ وَ مِمَّا أَخْرَجْنا لَكُمْ من الْأَرْضِ وَ لا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَ لَسْتُمْ بِآخِذِيهِ إِلَّا أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِ«٤٧» يعنى چيزى را كه جز با كراهت خاطر و شرم نمىگيريد براى پروردگارتان اختيار نكنيد، و همين معناى اغماض است. در خبر است: «يك درهم بر صد هزار درهم پيشى مىگيرد»«٤٨» و اين در صورتى است كه انسان آن يك درهم را از حلالترين و بهترين مال خود با خشنودى و شادى در راه خدا انفاق كند. گاهى هم انسان صد هزار درهم را از مالى كه آن را مكروه مىدارد خرج مىكند، ليكن همين عمل گوياى اين است كه چيزى را كه محبوب اوست براى خدا برنگزيده است. از اين رو خداوند نكوهش كرده است قومى را كه براى او چيزى قرار مىدهند كه مكروه آنهاست و فرموده است: وَ يَجْعَلُونَ لِلَّهِ ما يَكْرَهُونَ وَ تَصِفُ أَلْسِنَتُهُمُ الْكَذِبَ أَنَّ لَهُمُ الْحُسْنى لا، برخى از قرّاء بر همين لاء نفى وقف كردهاند تا آنها را تكذيب كنند و به جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ النَّارَ«٤٩» آغاز كردهاند يعنى قرار دادن چيزى را كه مكروه آنهاست براى خداوند آتش جهنّم را براى آنان به بار آورده است.
هشتمين وظيفه: صدقه را به كسى دهد كه ثواب آن بيشتر باشد،
و به اين كه گيرنده يكى از اصناف هشتگانه مستحقّان است بسنده نكند، چه در عموم آنها نيز خصوصى وجود دارد و بايد بويژه صفات ششگانه زير را مراعات كند:
اوّل- اين كه پرهيزكارانى را كه از دنيا رو گردانيده و خود را وقف تجارت آخرت
[٤٧] بقره / ٢٦٧: ... از قسمتهاي پاکيزهاي که به دست آوردهايد و از آنچه از زمين براي شما خارج ساختهايم انفاق کنيد و به سراغ قسمتهاي ناپاک نرويد تا از آن انفاق کنيد در حالي که خود شما حاضر نيستيد آنها را بپذيريد مگر از روي اغماض و کراهت.
[٤٨]- سنن نسائي، ج ٥، ص ٥٩.
[٤٩]- نحل / ٦٢: آنها براي خدا چيزهايي قرار ميدهند که خودشان از آن کراهت دارند با اين حال به دروغ ميگويند سرانجام نيکي دارند، ناچار براي آنها آتش است.