راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١١٦ - باب دوّم در اداى زكات و شرايط و آداب ظاهرى و باطنى آن

مقصد سوّم- شكر نعمت بارى تعالى است زيرا خداوند بر بنده‌اش نعمتهايى ارزانى داشته كه آنها را در جان و مال او قرار داده است. عبادات بدنى شكر نعمت بدن است، و عبادات مالى شكر نعمت مال و چه پست است كسى كه فقير را مى‌نگرد كه چگونه روزى بر او تنگ شده و دست نياز به سوى او دراز كرده، ليكن نفس او به وى اجازه نمى‌دهد كه خداوند متعال را شكر گويد از اين كه او را از سؤال و خواهش بى‌نياز ساخته و ديگران را به ربع عشر يا عشر مال او محتاج كرده است.

دوّمين وظيفه: شناخت وقت اداى زكات است‌

از جمله آداب وقت ادا در نزد ارباب دين تعجيل در اخراج آن پيش از وقت وجوب است تا هر چه زودتر رغبت خود را در امتثال اوامر الهى اظهار و در دل بينوايان و مستمندان سرور و خوشحالى وارد كنند و بر موانع زمان كه ممكن است موجب تعويق در امور خير گردد پيشى گيرند، چه مى‌دانند كه در تأخير آفتهايى است و علاوه بر آن تأخير از وقت وجوب انسان را در معرض گناه قرار مى‌دهد.

مى‌گويم: اداى زكات پيش از وقت وجوب بايد بدين صورت باشد كه يا آن را از مال خود جدا كند و كنار بگذارد و يا آن را به عنوان وام به مستحقّ دهد زيرا در غير اين صورت تقدّم در ادا جايز نيست و رفع ذمّه نمى‌شود.

غزّالى مى‌گويد: هر زمان انگيزه خيرى در باطن بروز كند بايد آن را مغتنم شمرد، چه آن رهنمودى از فرشته است و دل مؤمن چنانكه در حديث آمده ميان دو انگشت پروردگار جهان است، و چه زود دگرگون مى‌شود. شيطان وعده فقر و نادارى مى‌دهد و به فحشاء و منكر امر مى‌كند و به دنبال هر رهنمودى از فرشته رهنمودى دارد. پس بايد فرصت را غنيمت شمرد و براى اداى زكات اموال خود اگر آن را بطور مجموع ادا ميكند ماه معيّنى قرار دهد، و بكوشد كه آن افضل اوقات باشد تا سببى براى مزيد تقرّب و افزايش مال او شود، مانند ماه رمضان، چه پيامبر (ص) كه سخى‌ترين كس بود در ماه رمضان مانند باد وزان هيچ چيزى براى خود نگه نمى‌داشت.«٢٥» ماه رمضان داراى‌