راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١١٥ - باب دوّم در اداى زكات و شرايط و آداب ظاهرى و باطنى آن

عرض كردم: يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ سِرًّا وَ عَلانِيَةً«٢٠»، فرمود: «اين از زكات نيست»، عرض كردم: قول خداوند متعال: إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ فَنِعِمَّا هِيَ وَ إِنْ تُخْفُوها وَ تُؤْتُوهَا الْفُقَراءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ«٢١» فرمود: «از زكات نيست، و صله تو با خويشاوندانت هم از زكات نيست.»«٢٢»

در الفقيه«٢٣» از آن حضرت روايت است كه فرمود: «خداوند اين اموال فراوان را به شما داده تا آنها را در راهى صرف كنيد كه او در آن راه صرف كرده است، و آنها را به شما نداده تا اندوخته كنيد.»

غزّالى مى‌گويد:

مقصد دوّم- پاك كردن دل از صفت بخل است كه از مهلكات مى‌باشد، چنان كه پيامبر (ص) فرموده است: سه چيز نابود كننده است: بخلى كه از آن فرمانبردارى شود و هوسى كه از آن پيروى گردد و خودپسندى، خداوند متعال فرموده است: وَ من يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ«٢٤» در بخش مهلكات سبب اين كه چرا بخل از مهلكات است و چگونگى رهايى از آن شرح داده خواهد شد. ترديدى نيست كه ازاله صفت بخل از نفس منوط به اين است كه انسان به بذل و بخشش مال عادت كند، زيرا محبّت چيزى از دل بركنده نمى‌شود مگر آن كه نفس بر مفارقت از آن مجبور گردد تا جدايى از آن عادت او شود. بنابر اين زكات از اين نظر دهنده آن را از پليدى بخل مهلك پاكيزه مى‌كند، و ميزان پاكيزگى نفس از اين پليدى به اندازه بذل و بخشش انسان و آن مقدار شادى و خوشحالى است كه از اخراج مال و صرف آن در راه خداوند متعال به او دست مى‌دهد.