موقعى است كه دانه غوره گردد، و در خرما موقع خارك شدن آن است. گفته شده: وقت وجوب زمانى است كه خرما و انگور شوند، امّا اخراج زكات در گندم و جو موقع تصفيه آنها و در مويز و خرما زمانى است كه مويز و خرما شوند، و در اين اختلافى نيست.

جايز است زكات خرما و مويز را پيش از چيدن آنها از درخت بر اساس تخمين خبرگان باغهاى نخل و انگور محاسبه و سهم مستمندان را تضمين كرد، و اين به دليل عمل پيامبر خدا (ص) و به سبب نياز باغدارها به استفاده و تصرّف در ميوه‌هاست.

٣- در زكات چهارپايان به جاى تحويل حيوان بهاى آن را ندهد،

مگر اين كه آنچه بر او واجب شده وجود نداشته باشد. شيخ مفيد اين را واجب دانسته بر خلاف ديگران كه پرداخت بهاى حيوان را جايز شمرده‌اند، و اگر آنچه بر او واجب شده موجود و نظايرى با همان ويژگيها وجود و تعدّد داشته باشد در دادن هر كدام كه بخواهد مخيّر مى‌باشد، و خلافى در اين نيست كه نبايد حيوان بيمار و پير و معيوب را بابت زكات تحويل دهد، اگر چه سنّ حيوانى كه بر او واجب شده منحصر در اينها باشد، مگر آن كه مأمور جمع‌آورى زكات بخواهد، امّا اگر همه آنها بيمار و پير و معيوب باشند در اين صورت مكلّف به خريدن حيوان سالم نيست.

هر گاه زكات دهنده داراى شتر ماده‌اى كه وارد سال دوّم شده نباشد مى‌تواند به جاى آن شتر نرى كه وارد سال سوّم شده باشد بابت زكات تحويل دهد، و در اين خلافى نيست. در صورتى كه هيچ كدام از اين دو را نداشته باشد مخيّر است هر كدام را كه بخواهد خريدارى كند اگر چه خريد شتر مادّه‌اى كه وارد سال دوّم شده باشد سزاوارتر است. كسى كه آنچه را بر او واجب شده دارا نيست بنابر اجماع و نصّ مى‌تواند شترى را كه يك سال كوچكتر باشد به علاوه دو گوسفند يا بيست درهم بابت زكات تحويل دهد و يا شترى را كه يك سال بزرگتر است تسليم و آنچه را ذكر شد دريافت كند. اين احكام در غير از شتر جايز نيست، و در گوسفند همان چيزى كه تعيين شده بايد ادا شود. گفته شده جايز است به جاى ميش گوسفندى كه وارد ششمين ماه عمر خود شده و به جاى بز