نصوص الحکم برفصوص الحکم - حسن زاده الآملي، الشيخ حسن - الصفحة ٤٦٨ - در بيان و تفسير صراح و ظاهر بودن حق سبحانه

است كه قائل به حقيقت واحده در وجود است و تشكيك در مراتب وجودى مى گويد . و همگى قائل به اصالت وجود و اعتباريت ماهيت اند .

اما تشكيك وجود در نزد عارف بزرگى و كوچكى مظاهر و مجالى وجود است مثلا يك قطره آب و يك بركه آب و يك نهر و يك درياچه و يك دريا آب , همه در آب بودن آبند , نه تشكيك در وجود آنها است و نه حقائق متبائنه اند بلكه تفاوت در وسعت و ضيق و عائى دارند . و دانستى كه كثرات وجوداتى اند كه روابط محض اند و اين كثرت كثرت نورى است .

اين همه كثرت بيحد كه از اين سو بينى *** يك تجلى است از آنسو بشمار آمده است

در توقيع مبارك صادر از ناحيه مقدس حضرت ولى الله اعظم امام عصر , قائم آل محمد صلوات الله عليهم آمده است كه : لافرق بينك و بينها الا أنهم عبادك . تفصيل و بيان اين مطالب را در رساله وحدت از ديدگاه عارف و حكيم تقرير و تحرير كرده ايم .

حال گوييم كه حق سبحانه را ساترى نبود , زيرا كه ساتر يا موجود است يا معدوم . معدوم كه معدوم است , و موجود كه مظاهر و شئون و اطوار يك حقيقت است , و شى ساتر خود نمى باشد و نتواند بود . پس او آشكار است , و او است و جز او نيست . يا هو يا من لاهو الا هو ( حديث امير عليه السلام , باب تفسير قل هو الله احد از توحيد صدوق ص ٧٥ ط سنگى ) . فلالبس له فهو صراح فهو ظاهر .

قال صدرالمتالهين فى اسرار الايات : اعلم ان اعظم البراهين واسد الطرق و انور المسالك و اشرفها و احكمها هو الاستدلال على ذاته بذاته , و ذلك لان اظهر الاشياء هو طبيعة الوجود المطلق بما هو وجود مطلق و هو نفس حقيقة الواجب تعالى و ليس شى من الاشياء غير الحق الاول نفس حقيقة الوجود لان غيره اما ماهية من الماهيات او وجود من الوجودات الناقصة المشوبة بنقص او قصور او عدم فليس شى منها