نصوص الحکم برفصوص الحکم - حسن زاده الآملي، الشيخ حسن - الصفحة ٢١٩ - در عمل نشائى يعنى روح نباتى انسان است

ما يتحلل گردد . و غاذيه خادمه ناميه است .

و ناميه قوه ايست كه اقطار ثلاثه جسم را بر تناسب طبيعى زياد ميكند تا بسبب غذائى كه وارد آن ميشود بتمام نشوش برسد .

و ناميه بمعنى منميه است جز اينكه بطريق مزاوجه با غاذيه ناميه گويند چنانكه در شرح نفيسى طب بدان تصريح دارد .

اما مولده بر دو نوع است نوعى تحصيل منى ميكند و نوعى تفصيل قوايى كه در منى اند پس آن قوى را بتمزيجات مختلفه بحسب هر عضو مياورد و اين قوه را مغيره اولى مينامند .

و اما مصوره آن قوه ايست كه از او تخطيط اعضا و تشكيلات آنها صادر ميشود و او را مغيره ثانيه گويند .

قواى خادمه يعنى خادمه غاذيه چهار قوه اند كه جاذبه و ماسكه و هاضمه و دافعه اند . جاذبه براى جذب نافع است ( يعنى غذاى نافع ) . و ما سكه براى نگهدارى آن نافع است تا زمانيكه قواى نيازمند بان نافع در وى تصرف كنند . و هاضمه براى احاله غذا است به قوام صالح ( يعنى بانچه كه قوام عضو و شخص را شايسته است ) و نيز هاضمه براى ترقيق غليظ و تغلظ رقيق است . و دافعه براى رفع آنچيزهائيست كه ملايم با بدن نيست ( چون ثفل و ديگر فضولات ) .

و چون غاذيه خادمه ناميه است پس اين چهار قوه خادمه غاذيه و ناميه اند .

اما قواى حيوانيه و نفسانيه در فصوص آتيه گفته ميشود .

آنچه در تشريح اعضا آورده ايم از قانونچه چغمينى بترجمه و با اضافاتى نقل كرديم كه غرض اشاره بدانها باختصار و خلاصه است و گرنه تفصيل آنها را از كتب مفصله چون قانون و شرح نفيسى و امثال آنها مياورديم .

قوه مصوره

در اينجا مطلبى كه بايد بدان توجه داشت اين است كه اگر مصوره قوه واحده بسيطه باشد از آن يك عمل صادر ميشود و بس . پس