نصوص الحکم برفصوص الحکم - حسن زاده الآملي، الشيخ حسن - الصفحة ٢٠

و هى : الى ان قال : ( ٨ ) هى الفصوص التى شرحها محمد بدر الدين الحلبى فى الذيل المذكور : نصوص الكلم .

و بعد از آن يكى ديگر از مؤلفات فارابى را بدين شماره و عبارت نام مى برد ( ٥ ) شرح الفصوص او فصوص الحكم .

پس در اينجا دو نسخه ديگر از شروح فصوص معرفى شد : يكى شرح خود فارابى بر فصوصش , و ديگر شرح حلبى بنام نصوص الكلم .

و نيز مدرس تبريزى در حرف فاء ريحانة الادب ( ج ٣ ص ١٧٠ ) در عداد كتابهاى فارابى گويد : ٣٣ شرح الفصوص كه كتاب فصوص الحكمة خود را شرح كرده است . و پس از آن آورده است : ٣٦ فصوص الحكمة .

نتيجه مستفاد از فحص در كتب تراجم , و صحف علمى , و نسخ رساله فصوص اين است كه : اين رساله از مؤلفات فارابى است , و از فص شصت و سوم كه بعد از فص رؤيت است تا آخر رساله همان شرح فارابى بر فصوصش است كه شرح را به اصل الحاق و در يكجا جمع كرده اند .

و اين شرح چند تعليقه ايست كه بر برخى از فصوص كه سخت فشرده و نياز به تفسير دارند , نوشته است كه ديگران پس از الحاق اين تعليقات بدان , باز هر يك را به عنوان فص معنون نموده اند كه مجموعا هفتاد و چهار فص است كه شصت و دو فص آن اصل رساله فصوص است .

و در فص ٧٢ گفته آيد كه : امر ترتيب اقتضاء مى كرد كه آن فص و فص ٧٣ در اول رساله شرح فصوص فارابى قرار گيرند , ولكن ما هيچگونه تصرفى در ترتيب فصوص نكرده ايم و به همان نظم معهودش باقى گذاشته ايم تا مبادا مثل فصوص طبع بغداد ياد شده مثله گردد . لذا فص يا عبارت منقول از اسفار را كه در اثناى بيان فص اول نقل مى كنيم