فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩٨ - مصالح مرسله و امكان حجيت آن محمد على تسخيرى

تعريف مصلحت

غزالى مى‌نويسد:

مراد از مصلحت، حفظ مقصود شارع است؛ يعنى محافظت بر دين، جان، عقل، نسل و مال. (٣)

برخى نيز در تعريف آن گفته‌اند:

چيزى كه مقصود شارع را فراهم آورد، مصلحت نام دارد؛ اعم از اين كه عبادت(چيزى كه شارع، آن را براى اداى حقّ خويش قصد كرده است) يا عادت(امر عادى و عرفى كه شارع از آن، خدمت به بندگان را قصد كرده است) باشد. (٤)

تعريف ارسال

براى ارسال، معانى مختلفى ذكر كرده‌اند:

١. چيزى كه عقل، آن را كشف مى‌كند.

٢. چيزى كه داخل در روايات عمومى و كلّى است، امّا در باره آن، نصّ خاصى وجود ندارد. (٥)

٣. برخى نيز ارسال و استصلاح را مترادف هم ديگر دانسته‌اند.

٤. شيخ زحيلى مى‌گويد:

ارسال يعنى اوصافى كه با تصرّفات و اهداف شارع متناسب است، ولى دليل خاصّ شرعى بر اعتبار يا عدم اعتبار آن وجود ندارد؛ و از ارتباط حكم به آن، براى مردم، جلب منفعت يا دفع مفسده حاصل مى‌شود. (٦)