جمعه مربوط مى‌شود، اختلاف نظر دارند؛ مثلاً كدام يك از اين دو اذان، در تحريم بيعى كه در آيه شريفه {يا أيها الذين آمنوا اذا نُودي للصلاة من يوم الجمعة فاسعوا إلى ذكرِ اللّه‌ وَذَروُا البيعَ} (٩٩) آمده است، اعتبار دارد.

٢. علماى حنفى مذهب كوفه پس از عهد صحابه، تثويب ديگرى را اختراع كرده‌اند و آن اضافه كردن عبارت «حىّ على الصلاة» و «حىّ على الفلاح»، هر كدام دو بار، بين اذان و اقامه نماز صبح است. متقدمان اين گروه از علما اين عمل را فقط در نماز صبح نيكو و در غير نماز صبح مكروه دانسته‌اند؛ اما متأخّران اين عمل را در كليه نمازها(به جز نماز مغرب به دليل تنگى وقت) نيكو شمرده‌اند. آنان گفته‌اند: تثويب بين اذان و اقامه نمازها به حسب عرف هر سرزمينى است مانند، سرفه كردن(تنحنح) يا گفتن «الصلاة، الصلاة» يا غير اينها.

٣. ابو يوسف در تثويب، رأى جديدى برساخته و آن را براى آگاه كردن همه كسانى كه به امور مسلمانان اشتغال دارند مانند امام و قاضى و امثال آنها، جايز دانسته است. طبق اين ديدگاه، مؤذّن پس از اذان مى‌گويد: السلام عليك أيّها الامير، حىّ على الصلاة، حىّ على الفلاح، الصلاة يرحمك اللّه‌.

برخى از علماى شافعى و مالكى و همچنين علماى حنبلى ديدگاه ابو يوسف را در صورتى كه امام و امثال او صداى اذان را نشنيده باشند، پذيرفته‌اند. اما محمد بن حسن شيبانى اين قول را بعيد دانسته و چنين تعليل كرده كه همه مردم در امر جماعت مساوى هستند. برخى از علماى مالكى هم اين ديدگاه را تأييد كرده‌اند. (١٠٠)

حذف حيعله از اذان

گذشت كه گنجاندن تثويب در اذان تنها بدعتى نيست كه در اذان صورت گرفته است.

(٩٩) جمعه، آيه ٩.
(١٠٠) الموسوعة الفقهيه، ج٢، ص٣٦١، ماده اذان.