فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٧ - آداب قضاوت(١) محمد يزدى
بيرون رود، دو ركعت نماز به قصد تحيّت و تعظيم و احترام مسجد بخواند. نماز تحيت مسجد، مقدمه بيان چگونگى نشستن براى قضاوت در مسجد بود، چون از شمار آداب قضاوت كه براى قاضى مستحب است رعايت كند، آن است كه پشت به قبله بنشيند تا خصوم و شهود و ديگر حاضران، رو به قبله بنشينند. حكمت اين كار معلوم است، چون بهترين طرز نشستن، آن است كه رو به قبله باشد (١٥) . در اينجا امر داير است بين آن كه قاضى روبه قبله بنشيند و ديگران پشت به قبله باشند ياقاضى پشت به آن كند و حاضران رو به قبله باشند. چون رو به قبله نشستن مطلوب است اگر تعداد بيشترى بتوانند رو به قبله باشند، بهتر از آن است كه فقط قاضى رو به قبله بنشيند. افزون بر اين در روند قضاوت گاه اداى قَسَم لازم مىآيد. در اين حال رو به قبله بودن كسى كه سوگند ياد مىكند و به خداى متعال قسم مىخورد، بيشتر مورد تأكيد، بلكه گاه لازم است. پس مسئله مربوط به آداب قضاست و مىبايست قاضى آن را رعايت كند. اين توصيه امرى آسان از لحاظ موضوع و حكم است و در اين خصوص، حكم شرعى وارد نشده، البته امام على(ع) در دكّة القضاء در مسجد كوفه بدين گونه عمل مىكرد. خواهيم گفت كراهت دارد دائماً مسجد را محل قضاوت قرار دهند.
هفتم: پرس و جو از زندانيان
مىدانيد كه در شرع و عرف، سِجْن(زندان) غير از حبس است. زندان محل ويژهاى است كه از همه جهات زير نظر حكومت، از جميع جهات است و افزون بر مكان خاصى، به وسائل و ابزار ضرورى، آب، برق، تلفن، گاز و تجهيزات تهويه و سرمايش و گرمايش نياز دارد. همچنين تأمين امنيت و تعمير و بازسازى زندان و لوازمى كه گاه زندانيان نياز دارند از جمله غذا و دارو و هوا خورى و اتاقهاى انفرادى و عمومى و تجهيزات و نيازمندىهاى پليس زندان و نيز كتاب و قلم و كاغذ، و مهمتر از همه حفظ سلامت زندانى و عدم امكان سوء استفاده از تجهيزاتى كه در اختيار وى است، همه بر عهده حكومت است.
(١٥) وسائل الشيعه، باب ٧٦، ابواب العشره، ح٣، كتاب الحج.