مشغول نماز بودم كه مردى از مقابل من عبور كرد، پس مانع او شدم، پس از عثمان سؤال كردم، گفت: ضررى به تو نمى‌رساند، اى پسر برادرم. (١٥٣) اين كلام در باره عبور مرد است.

٥. بيهقى به دو سند از عكرمه نقل مى‌كند كه

از ابن عباس سؤال شد: آيا سگ و الاغ و زن نماز را قطع مى‌كند، گفت: إليه يصعد الكلم الطيب و العمل الصالح يرفعه فما يقطع هذا و لكن يكره؛ كلام پاك به سوى خدا بالا مى‌رود و او عمل صالح را بالا مى‌برد. عبور موجب قطع نيست و لكن مكروه است. (١٥٤)

غرض ابن عباس از قرائت آيه دفع اوهام عاميانه است كه مى‌پندارند عبور بين نمازگزار و قبله، ريسمان ارتباط او با خدا را قطع مى‌كند و نماز را باطل مى‌نمايد!

٦. ابن ماجه روايت مى‌كند كه قواطع نماز نزد ابن عباس ذكر شد، پس نام سگ و الاغ و زن برده شد، ابن عباس گفت:

چه مى‌گوييد پيرامون بزغاله، رسول اللّه‌(ص) روزى مشغول نماز بود كه بزغاله‌اى رفت تا از مقابل ايشان عبور كند، پس پيامبر مانع آن شد. (١٥٥)

پس حال كه كسى به فعل پيامبر بر قاطعيت بزغاله استدلال نكرده، نبايد در سائر چيزها توهّم بطلان كنيد، در حقيقت مقصود ابن عباس تخطئه فهم كسانى است كه توهّم بطلان نماز را كرده‌اند و اين كه بگويد عبور موجب بطلان نمى‌شود، لذا در نقل ديگرى همين مسأله را با تعجب بيان مى‌كند كه:

پس چرا نمى‌گويند بزغاله نماز را قطع مى‌كند؟! (١٥٦)

(١٥٢) المنصف، ج١، ص٣١٣.
(١٥٣) مجمع الزوائد، ج٢، ص٦٢.
(١٥٤) سنن بيهقى، ج٢، ص٢٧٩.
(١٥٥) سنن ابن ماجه، حديث ٩٥٣.
(١٥٦) اتحاف الخيرة المهرة، چاپ دارالوطن رياض، ج٢، ص١٠٨.