فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٢٧ - شرط قبول در وقف رضا استادى
گفته شده كه اخبار وقف در مقام بيان مسبب يا كيفيت آن است. يعنى اخبار اثبات مىكنند اين حقيقت با كيفيت خاصش كه وقف شده در شريعت ثابت است، بدون اينكه در مقام بيان چيزى باشند كه سبب آن حقيقت است.
استدلال ديگرى نيز بر قول سوم شده است: اخبارى كه در بيان وقفهاى ائمه(ع) وارد شده، فاقد قبول است. محدث بحرانى در كتاب «حدائق» مىگويد:
«از جستجو در اخبار و روايات برايم روشن شد كه در وقف، قبول شرط نيست. زيرا در وقفهاى خاص و عام از قبول ذكرى به ميان نيامده است.» (٤٤)
محدث بحرانى در ادامه، چهار روايت را ذكر مىكند. روايت اوّل صحيحه ربعى است كه ذكرش گذشت. سپس مىنويسد: با استفاده از روايت ربعى مىتوان براى مشروط نبودن وقف به قبول، اين گونه استدلال كرد كه اگر قبول، شرط بود، امام بايد آن را در حكايت صدقه ياد شده، نقل مىكرد؛ زيرا غرض امام(ع) از حكايت آن، چيزى جز بيان احكام نبوده است. ظاهر گفتار امام(ع) نشان مىدهد كه وقف با همان لفظى كه امام(ع) نوشته لازم و صحيح است و هر چيزى غير از آن، به دليل احتياج دارد [و دليلى هم وجود ندارد]. وى دومين روايت را از عجلان ابى صالح نقل مىكند كه ذكر آن نيز گذشت. او در ذيل اين روايت مىگويد: «امام(ع) با آن نوشته مىخواسته كيفيت وقف را ـ كه داراى احكام خاصى است ـ به ناقل آموزش دهد و اگر قبول از شرايط صحت وقف بود ـ چنان كه برخى ادعا كردهاند ـ بايد آن را ذكر مىكرد.
روايت سوم از عبدالرحمن بن حجاج است. او مىگويد: امام موسى كاظم(ع) به اين وقف وصيت كرد:
(٤٤) آن چه محدث بحرانى در حدائق آورده شبيه روايتى است كه از كتاب وسائل الشيعه نقل كرديم.