شيوه عرفى دارد ولى طهارت و نظافت شرعى جنبه‌هاى اسطوره‌اى خاصى دارد، و رازهايى در آن نهفته است و نبايد آن را يك شست و شوى ساده انگاشت. والاّ پيشنهاد آلترناتيو براى آن بسيار آسان است. احكام اجتماعى مربوط به زنان نيز خالى از اين عناصر اسطوره‌اى نيست... نكته مهم اين است كه احكام مربوط به زنان از راز آلودگى اسطوره‌اى تهى نيستند. و مسائل راز آلود و اسطوره‌اى در دنياى خودشان معنا دارند و اگر شما آنها را از دنياى خودشان بيرون بكشيد و بخواهيد در يك جامعه عرفى شده به آنها جامه عمل بپوشانيد، مشكلات عديده‌اى پيش مى‌آيد. به همين سبب، بايد به همه اين احكام، هم به چشم عرضى نگاه كرد، هم به چشم اسطوره‌اى ؛ و از آنها اسطوره زدايى نمود». (٨٤)

(٨٤) آيين شهريارى، ص ٢٩٧ و ٢٩٨ و نيز: سياست نامه، ص ١٧١. عبارت مزبور از سروش به همراه نقل قولى كه در آغاز بند(د) از وى نقل شد، تمامى ادعاى اين مقاله(مدرنيزاسيون فقه توسط روشنفكران دينى و در عين حال، اذعان آنان به تنافى ميان نگاه دينى و نگاه مدرن) را، به وضوح به نمايش مى‌گذارد. سروش ـ بنابر آن چه در آغاز بند(د) آمد ـ صريحاً از تعارض ميان جهان راز آلود گذشته ـ كه قرآن كريم را نيز تصوير روشنى از آن مى‌داند ـ با جهان جديد كه راز زدايى شده است، ياد مى‌كند. و درعبارت اخير، بر اين نكته اصرار دارد كه چون ما به جهان عرضى و سكولار پا نهاده‌ايم، بايد به احكام و مقرراتى كه متعلّق به جهان راز و اسطوره متون دينى است، نگاه عرفى و تاريخى داشته باشيم و آنها را از فضاى متعلّق به خود خارج سازيم و راز، اسطوره و جاودانگى را از آنها بزداييم و تفسيرى عصرى ارائه دهيم. بنيان تئورى «عصرى نمودن فهم دين» نيز در نزد اين گونه روشنفكران، واقعيتى جز اين ندارد. از اين عبارات به روشنى مى‌توان فهميد كه سروش و ديگر روشنفكران هم ايده او در مراجعه متون دينى و به عبارتى، در فهم و شناخت دين، درصدد يافتن مقصود صاحب دين و شريعت نيستند، بلكه هدف آنان تحميل انديشه و خرد انسان مدرن بردين است. زيرا در دانش فهم متون(هرمنوتيك) و روش استنباط از متون دينى(علم اصول) بديهى است كه هر كسى در صدد فهم متون مقدس دينى(قرآن و روايات) باشد بايد تمام سعى خويش را مبذول دارد تا با نزديك شدن به فضاى حاكم در هنگام نزول وحى يا صدور روايات و ضميمه قرائن گفتارى و غير گفتارى آن دوران، مراد گوينده را بهتر و شفاف‌تر در يابد. در حالى كه روشنفكر دينى نه تنها خود را به آن فضا نزديك نمى‌كند، بلكه اعتراف مى‌كند كه قرائن و شواهد روشن حاكم برآن فضا و نيز صراحت‌هاى