قواعد به دو بخش منصوص و اصطيادى تقسيم مى‌شوند. قواعد منصوص به آن دسته از قاعده‌هايى كه در يكى از منابع سه گانه قرآن، سنت نبوى و سنت اهل بيت(ع) وارد شده‌اند اطلاق مى‌گردد و قواعد اصطيادى قاعده‌هايى هستند كه فقها آن‌ها را از مجموعه‌هايى از روايات و يا احكام برگرفته‌اند.

بى گمان قواعد منصوص - كه از اعتبارى بيشتر و وضعيتى اطمينان‌بخش‌تر برخوردار هستند - نمايانگر اين واقعيت هستند كه قواعد قدمتى همسان با ظهور اسلام دارند و شكل‌گيرى آن‌ها همزمان با تشريع احكام فقهى در اولين سالهاى بعثت، آغاز شده است .

هر چند قواعد در اوّلين دوره پيدايش خود، به همراه احكام جزئى و به صورت ناشناخته براى مردم ارايه مى‌شد؛ ولى در عين حال، حجم گسترده‌اى از متون منبع و مرجع را به خود اختصاص داد؛ تا آن جا كه مهمترين منبع الهام قواعد فقهى، در همين دوران و در چارچوب قواعد فقهى «قرآن مجيد» و «قواعد نبوى» به ميدان آمد. بنابراين، در اوّلين روزهاى ظهور اسلام، حجم گسترده‌اى از قواعد ـ اما حداقل ناشناخته براى آن زمان توليد شد.