فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٥٣ - عبور از مقابل نمازگزار پژوهشى به شيوه فقه مقارن (پژوهشى به شيوه فقه مقارن) امير رحمانى
لزوم بيان احكام و ارشاد او بر ديگران لازم بوده است و عادتاً اگر خطا و حرامى مرتكب مىشد، متعرض مىشدند و او را نهى مىكردند.
نماز پيامبر در منى هم، در حجة الوداع و آخرين نمازهاى حضرت بوده، احكام مربوط به نماز تا آن موقع كاملاً بيان شده بود و همه از آن مطلع بودند. در مقابل حضرت هم سترهاى نبوده در منى هم در آن عصر ديوارى نبود و نماز با انبوه صحابه در خيام هم نبود، بلكه در فضاى خالى بود و ابن عباس با الاغ آمد و آن را رها كرد و داخل صف شد. پس ذكر اين كه پيامبر «كان يصلّي إلى غير جدار» براى نفى مطلق ستره است، چنان كه شافعى گفته است: «يعنى واللّه اعلم إلى غير سترة». (٥٢)
بيهقى اين روايت را در باب «مَن صلّى إلى غير سترة» (٥٣) و ابن ابى شيبه در باب «من رخّص في الفضاء أنْ يصلّي بها» آورده است. (٥٤) و بنابر وحدت قضيه با آنچه از روايت هيثمى نقل كرديم، وجود عصا در مقابل حضرت كه در بسيارى موارد قرار مىدادند، نيز صريحاً نفى شده است، ابن حجر روايت را از بزار اين طور نقل كرده: «و النبيّ(ص) يصلّي المكتوبة ليس لشيء يستره». (٥٥)
با اين همه بخارى در صحيح اين روايت را در باب «ستره الامام سترة من خلفه» ذكر كرده و غرضش اين است كه ادعا كند عدم انكار صحابه بر ابن عباس به خاطر عبورش از ميان صف به جهت وجود ستره براى پيامبر(ص) بوده، كه در اين صورت عبور از مقابل مأموم حكمى ندارد، اما كلام او ناتمام است، حتى اگر بر خلاف ظاهر گفته شود كه نفى نماز به سوى جدار، نفى مطلق ستره را در كلام نمىكند، خواهيم گفت، پس اين همه تمهيد ابن عباس براى نقل عدم انكار پيامبر و اصحاب براى چيست؟
(٥٢) اختلاف الحديث، امام شافعى، چاپ در حاشيه جزء هفتم الام، ص١٦٣.
(٥٣) سنن بيهقى، ج٢، ص٢٧٧.
(٥٤) المصنف، ج١، ص٣١١.
(٥٥) فتح البارى في شرح صحيح البخارى، ابن حجر عسقلانى، چاپ دارالمعرفه، ج١، ص١٥٦، باب «متى يصحُّ سماع الصغير».