از راه تقويت ايمان و تربيت درست و اصلاح جامعه و از بين بردن علت‌ها و انگيزه‌هاى وقوع جرم، تا حدودى مى‌توان از ميزان بزهكارى‌ها كاست و بايد هم از اين راه‌ها استفاده شود.

ولى نمى‌توان انكار كرد كه مجازات هم در جاى خود لازم است و هيچ يك از امور ديگر اثر آن را ندارد. بشر هنوز موفق نشده است و شايد هم هيچ وقت موفق نشود كه از طريق اندرزگويى و ارشاد و ساير وسايل آموزشى و پرورشى، بتواند همه مردم را تربيت كند و اميدى هم نيست كه تمدّن و زندگى مادّى كنونى بتواند وضعى را به وجود آورد كه هرگز جرمى واقع نشود. تمدّن امروز، نه تنها جرم‌ها را كم نكرده است، بلكه به مراتب آنها را بيش‌تر و بزرگ‌تر كرده است. به دلايلى كه ذكر شد، بايد پذيرفت كه وضع مجازات‌ها و كيفرهاى قراردادى براى اجتماعات بشرى لازم و مفيد است. (٤٠)

هـ) نمونه هايى از احكام جزايى اسلام

احكام جزايى اسلام بر دو بخش اند:

بخشى از آنها همانند «قصاص» حقّ الناس به شمار مى‌آيند.

بخشى ديگر، حقّ اللّه بوده و جنبه عمومى دارند كه حدود و تعزيراتِ احكام حكومتى از اين جمله‌اند. در اين بخش از نوشتار، از منظر شهيد مطهرى به اين پرسش پاسخ داده مى‌شود كه آيا احكام جزايى اسلام، خشن و با انسان دوستى ناسازگار است يا با دقّت در آنها به اين نتيجه مى‌رسيم كه با انسان دوستى هيچ گونه ناسازگارى ندارد و به هيچ روى، خشونت زا نيستند، بلكه سدّ باب خشونت اند؟

استاد مطهرى ديدگاه دوم را پذيرفته است. براى شرح و بيان ديدگاه ايشان، نگاهى مى‌افكنيم به پاره‌اى از احكام جزايى اسلام:

(٤٠) همان، ص ٢٢٧-٢٢٦.