استاد شهيد مرتضى مطهرى، در برهه‌اى اين مهمّ را در دستور كار خويش قرار مى‌دهد و بخوبى بيشتر زواياى آن را مى‌كاود و ردّ پاى اثرپذيرى گروهى از مسلمانان (١٥) را در اوايل مشروطيت ازاين تفكّر بخوبى مى‌نماياند و از اهل نظر و فكر و تحقيق مى‌خواهد كه به دفاع از منطق اسلام بپردازند. (١٦)

در نوشتار پيشِ رو، به كالبدشناسى واژه خشونت از ديدگاه استاد مطهرى پرداخته و سپس با اشاره به فلسفه احكام كيفرى اسلام، پاره‌اى از آنها را به بوته نقد و بررسى مى‌نهيم تا بدانيم كه آيا خشونت زايند يا خشونت زدا!

الف) بررسى مقوله خشونت

معمولاً كسانى كه از خشونت سخن گفته‌اند، به بيان مقصود خود از اين واژه نپرداخته‌اند. شايد از نگاه اينان، مفهوم آن روشن بوده و نيازى به تشريح و بررسى نداشته است؛ اما مطهرى چنين شيوه‌اى را دنبال نكرده، بلكه با اشاره به مفهوم لغوى خشونت، به كالبد شكافى دقيق و عالمانه آن پرداخته است:

محبّت و نقطه مقابل آن، خشونت است. البته نقطه مقابل محبّت، معمولاً بغض است، ولى اثر محبّت، احسان و نرمى است و اثر بغض، قهراً، خشونت است و سخت‌گيرى. (١٧)

اسلام دين فطرى است. هم مهر مى‌ورزد و هم خشم. درگاهِ مهرورزى، با تمام وجود، مهر مى‌ورزد و هنگام خشم، بى هيچ اغماضى براى حيات فرد و جامعه و پويندگى و بالندگى آنها، خشم خود را همچون صاعقه بر سر پايمال كنندگان حقوق مردم و سركشان فرو مى‌ريزد.

امّا مسيحيّت تحريف شده، تنها مهرورزى را در كانون توجه خود قرار داده و مى‌دهد

(١٥) پيرامون جمهورى اسلامى، مرتضى مطهرى، صدرا، تهران، ص١٣٦.
(١٦) مجموعه آثار، صدرا، تهران، ج١، ص٣٥٤.
(١٧) تعليم و تربيت در اسلام، الزهرا، تهران، ص٢١٨.