فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣١ - تشريع و فصول اذان در پرتو كتاب و سنت جعفر سبحانى
مجموعاً ادعا كردهاند كه اذان را درخواب ديدهاند. شريعت محل عبور هر رهگذر نيست، اگر شريعت و احكام شرعى تابع رؤيا و خواب اشخاص باشد، فاتحه اسلام را بايد خواند.
روايتى كه بخارى نقل كرده، صراحت دارد كه پيامبر(ص) در مجلس مشورت با صحابه به بلال دستور مىهد براى نماز ندا سر دهد و عمر به هنگام اين فرمان، حضور داشته است. بخارى از ابن عمر نقل كرده است:
وقتى مسلمانان به مدينه آمدند، اجتماع مىكردند و مترصد وقت نماز مىشدند و كسى براى نماز ندا نمىداد. روزى در اين زمينه با هم سخن مىگفتند، گروهى گفتند: همچون مسيحيان ناقوسى اختيار كنيم. برخى گفتند: شيپورى مثل شيپورى كه يهوديان دارند برگيريم. اما عمر گفت: آيا نمىخواهيد مردى را روانه كنيد كه براى نماز ندا سردهد. رسول خدا(ص) فرمود: بلال! برخيز و نداى نماز سرده. (٣١)
اما احاديث رؤيا صراحت دارند كه وقتى عبداللّه جريان رؤيايش را براى پيامبر نقل كرد، پيامبر به بلال دستور داد اذان گويد و عمر در اين جلسه حضور نداشته است و اذان را در خانهاش شنيد، پس از شنيدن اذان، در حالى كه لباسش را مىكشيده، از خانهاش خارج شده و به پيامبر عرض مىكند: قسم به آن كه تو را به حق به پيامبرى برانگيخت، من نيز همان خوابى را كه عبداللّه ديده، ديدهام. (٣٢)
نمىتوان روايت بخارى را بر ندا به(الصلاة جامعة» و احاديث رؤياى اذان را به «فرمان به اذان گفتن» حمل كرد؛ زيرا اوّلاً اين جمع، شاهد ندارد، ثانياً اگر پيامبر به بلال دستور مىداد كه با صداى بلند و مكرر بگويد «الصلاة جامعة»، مشكل حل مىشد و
(٣١) بخارى، الصحيح، ج١، ص١٢٠، باب «بدء الاذان».
(٣٢) ر.ك: حديث شماره ٢.