فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٣٧ - نكتهها(٧) رضا مختارى
و نُسب هذا القول إلى الشيخ المفيد أيضاً في بعض كتبه، كما صرّح بهذه النسبة في الحدائق أيضاً.
غير أنّ له رسالة خاصّة أسماها بالرسالة العددية... أبطل فيها هذا القول و أنكره أشدّ الإنكار... و لاندري أنّه قدّس سره في أيّ كتاب من كتبه ذكر ما نُسبَ إليه، و نظنّ ـ و اللّه العالم ـ أنّها نسبة كاذبة؛ لإصراره على إبطال القول المذكور في الرسالة المزبورة... . (١٦)
ايشان در اينجا به دليل آنكه شيخ مفيد در رساله عدديه قول به عدد را رد كرده است، نسبت قول به عدد به وى را مستبعد دانسته و گمان كردهاند كه اين نسبت دروغ است. در حالى كه منافاتى بين قائل بودن به عدد در زمانى، و ردّ اين نظريه در زمان ديگرى نيست. و اتفاقاً در اينجا چنين است؛ يعنى شيخ مفيد در ابتدا قائل به نظريه عدد بوده و در دفاع از اين نظر به سال ٣٦٣ رسالهاى نوشته است به نام لمح البرهان في عدم نقصان شهر رمضان، و سپس از اين نظر عدول كرده و رساله مصباح النور في علامات أوائل الشهور و سپس رساله عدديه را در ردّ آن نوشته، و اين نكته به قدرى مسلّم و قطعى است كه قابل انكار نيست و بسيارى از فقيهان اين قول را به وى نسبت داده و حتى سيدبن طاوس در اقبال بخشى از عبارات شيخ مفيد در لمح البرهان را نيز نقل كرده و عدول وى از اين نظر را نشانه حق پذيرى او دانسته است، نيز نجاشى شاگرد شيخ مفيد در سرگذشت مفيد، كتاب لمح البرهان را در عداد تأليفات او ياد كرده است. اينك شمّهاى از سخنان بزرگان در اين باره: (١٧)
الف) سيد بن طاووس(م ٦٦٤) در اقبال:
... و لكنَّني أذكر بعض ما عرفته ممّا كان جماعة من علماء أصحابنا معتقدين له و عاملين عليه من أنّ شهر رمضان لاينقص أبداً عن الثلاثين يوماً.
(١٦) رؤيت هلال، ج٤، بخش سوم، گفتار آية اللّه خويى در المستند في شرح العروة.
(١٧) نشانى دقيق اين اقوال را در جلد سوم رؤيت هلال آوردهايم.