اين روايت نشان مى‌دهد كه تثويب در مطلق فراخواندن به نماز استفاده مى‌شود، هر چند با عبارت «الصلاة خيرٌ من النوم» نباشد، زيرا در اين روايت از تثويب در نماز عشا نهى شده، تثويب در نماز عشا جز با عبارتى مثل «الصلاة جامعة» با «قدقامت الصلاة» و غير اينها تحقق نخواهد يافت.

٥. از عمر بن رافع، از عبداللّه‌ بن مبارك، از معمر، از زهرى، از سعيد بن مسيب، از بلال نقل است كه نزد پيامبر(ص) آمد تا نماز صبح را به او اطلاع دهد، گفته شد پيامبر خواب است، بلال گفت: «الصلاة خيرٌ من النوم، الصلاة خيرٌ من النوم». از آن پس اين عبارت در اذان صبح جاى گرفت و بر همين منوال تثبيت شد. (٦٥)

سند اين دو روايت منقطع است. اما سند روايت اوّل به اين دليل كه ابن ابى ليلى در سال ١٧ هـ متولد شده است و بلال در سال ٢٠ يا ٢١ هـ درشام، كه از ابتداى فتح اين سرزمين به دست مسلمانان، به عنوان مرزبان در آنجا بود، درگذشت. بنابر اين بلال شامى و ابن ابى ليلى كوفى بود، با اين وصف چگونه ممكن است ابن ابى ليلى با وجود خردسالى و دورى راه از بلال حديثى شنيده باشد؟! (٦٦)

ترمذى همين روايت را با اختلافى در ابتداى سند، نقل كرده و گفته است: حديث بلال را جز از طريق ابو اسرائيل ملاّئى نمى‌شناسيم. ابو اسرائيل اين حديث را از حكم(ابن عتيبة) نشنيده، بلكه آن را از حسن بن عماره و او از حكم روايت كرده است.

اسم ابواسرائيل، اسماعيل بن ابى اسحاق است و نزد اهل حديث چندان قوى نيست. (٦٧)

(٦٤) ابن ماجه، السنن، ج١، ص٢٣٧، شماره٧١٥.
(٦٥) همان، شماره ٧١٦.
(٦٦) شوكانى، نيل الاوطار، ج٢، ص٣٨.
(٦٧) ترمذى، السنن، ج١، ص٣٧٨، شماره ١٩٨.