وقف مسجد، منفعت خاصى را در نظر نگرفته بلكه فقط، حفظ آن عنوان خاص را(مسجد بودن) در نظرگرفته است. اين نوع از وقف، موقوفٌ عليه ندارد. اما گر واقف، منفعت خاصى را مثل نماز، ذكر، دعا و عبادت هايى از اين قبيل در نظر گرفته و گفته باشد: اين مكان را براى نمازگزاران، ذاكران، دعاكنندگان و مانند اينها وقف كردم، احكام مسجد بر آن جارى نمى‌شود. بلكه تنها براى نماز خواندن و چيزهايى كه واقف آنها را در نظر داشته وقف مى‌شود. اين وقف، از قسم اوّل ـ كه موقوفٌ عليه دارد و واقف، منفعتى را در نظر گرفته است ـ محسوب مى‌شود. اين نوع از وقف(قسم اوّل) اقسامى دارد:

١. واقف، موقوفٌ عليهم را مالك منفعت موقوفه بداند. مثلاً بگويد: منافع اين مكان را براى فرزندانم وقف كردم يا ميوه‌هاى اين باغ را براى فرزندانم وقف نمودم. در اين صورت، منافع و ميوه‌ها مانند ديگر املاك، ملك آن‌ها مى‌شود و مى‌توانند آن را عوض كنند و به ارث هم مى‌رسد. هنگام عروض يكى از اسباب ضمانت، ورثه، ضامن هستند و اگر به حد نصاب برسد بر هريك از آنان، زكات واجب مى‌شود.

٢. واقف بخواهد كه منفعت موقوفه، بدون حصول ملكيت به مصرف موقوفٌ عليهم برسد. در اين صورت موقوفٌ عليهم نمى‌توانند آن را عوض كنند و زكات بر آنها واجب نيست هر چند به حد نصاب زكات رسيده باشد. اگر موقوفٌ عليهم، قبل از آن كه منافع را مصرف كنند، بميرند چيزى به ورثه نمى‌رسد و با عروض اسباب ضمانت، ضامن منفعت هستند.

اين نوع از وقف دو قسم است:

الف) واقف، منفعت مال موقوفه را در نظر داشته باشد. مثلاً بگويد: ميوه‌هاى اين درخت را براى فرزندانم وقف كردم. در اين صورت، متولّى وقف نمى‌تواند ميوه‌ها را با چيز ديگرى عوض كند؛ بلكه بايد خود ميوه‌ها به ورثه داده شود تا از آن استفاده كنند.