٢. وقفى كه براى استفاده عموم است و هركسى كه زودتر از ديگران اقدام كند، اولويت دارد، مانند كاروان سراها، پل‌ها و غيره. اين نوع از وقف به قسم اوّل ملحق مى‌شود؛ چون كه در حقيقت، وقف اين گونه موارد، نوعى تحرير است.

٣. وقف مال براى گروهى خاص؛ مانند وقف چيزى براى علما، طلاب مدارس، زائران و غيره. فرق بين اين نوع وقف با دو قسم قبل، اين است كه نوع سوم وقف، تحرير مال و وارد كردن آن، جزو مباحات به حساب نمى‌آيد، بلكه تمليك براى افراد خاصى است. از اين رو اگر غاصبى، مال موقوفه را غصب كند ضامن است، به خلاف قسم اوّل و دوم.

٤. وقف خاص مانند وقف بر فرزندان(در مقابل قسم سوم كه به آن وقف عام گفته مى‌شود)...[اين نوع از وقف، وقف مال بر افراد خاصى است. بنابر اين اگر بهره مندى اين افراد از موقوفه، بر تبديل آن متوقف باشد تبديل، مانعى ندارد. و در اين صورت، پول به دست آمده، موقوفه مى‌شود. هر گاه نيز با اين پول چيزى خريده شود؛ آن چيز موقوفه به شمار مى‌آيد و نيازى نيست كه دوباره، صيغه وقف خوانده شود.]

٥. وقف چيزى بر موقوفات مانند وقف حصير براى مسجدى معين يا وقف فرش بر چندين مدرسه. فرق اين نوع وقف با قسم سوم اين است كه در قسم سوم، موقوفٌ عليه مالك منفعت مى‌شود، بنابراين مى‌تواند آن را اجاره دهد. اما در اين قسم، موقوفٌ عليه، فقط مجاز است كه از موقوفه استفاده كند. [دراين قسم نيز اگر استفاده از موقوفه ممكن نباشد، حاكم يا متولى موقوفه مى‌تواند آن را تبديل كند و در اين صورت بدل آن، موقوفه خواهد شد. ](٣٨)

محقق اصفهانى گفته است:

(٣٨) منية الطالب، ص ٣٤٧، چاپ نجف.