فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٩ - آداب قضاوت(١) محمد يزدى
زندانى و تكرار جرم و... همچنين گزارش مشاهداتش به رئيس دادگسترى و قاضى كه پرونده زندانيان به دست وى است.
پس مقصود از «پرس و جوى زندانيان» پيگيرى تمامى امور ايشان است، مگر در مورد احكامى كه پيشتر صادر شده است؛ البته بررسى استحقاق عفو يا تخفيف مجازات زندانى و رسيدگى به آن براى بخشودگى توسط ولىّ امر استثناست.
محقق در اين باره مىگويد: در شهر براى پرس و جو جار مىزنند و براى رسيدگى وقتى را مشخص مىكنند» اما اين حكم، به نظر ما مربوط به امر ديگرى است كه اختصاص به قاضى ندارد، چون بر تمامى كارگزاران به ويژه مسئولان كه مردم براى برآوردن نيازها و حل مشكلات خود با آنان در ارتباط هستند، چه و استاندار باشد، چه قاضى و چه دستياران و معاونان آنان، اين كار لازم است.
بر اينان لازم است زمانى را اختصاص داده و وقتى را براى مراجعان معيّن كنند، تا مردم مستقيماً با خود مسئولان در ارتباط باشند و آنان، سخنان و نيازمنديهاى ارباب رجوع را بشنوند. تا در امورى كه گاه به برخى مسئولان مربوط نمىشود(و معلوم مىگردد مراجعه كننده اشتباهى بدين مسئول مراجعه كرده يا وى بر رفع نيازش و برآوردن خواستهاش قادر نيست) با رفق و مهربانى به مردم پاسخ داده، و در امورى كه مربوط به آنان است براى حل مشكلاتشان كوشش كنند، چرا كه رئيس قوم، خادم آنان است و كارگزار دولتى بر حسب دستور شرع و قانون بايد پاسخگو و خدمتگزار مردم باشد.
شايد پرس و جو از زندانيان از وظايف رئيس دادگسترى در هر حوزه قضايى در آغاز مسئوليت او باشد، زيرا زندانيان زير ولايت رئيس پيشين حوزه بودهاند و پس از حضور رئيس جديد، از ولايت رئيس پيشين خارج مىشوند و تحت ولايت رئيس جديد در مىآيند. از اين رو پرس و جو در ابتداى كار بر عهده وى است، او بايد وضع زندانيان را بررسى كرده و براى برطرف كردن نيازها و نيز تسريع در رسيدگى به پرونده قضايىشان بكوشد. البته امور ادارى زندان مانند مسكن و لباس و تغذيه و... از مسئوليتهاى سازمانهاى ديگرى است كه به امور تمامى زندانيان در كشور رسيدگى مىكنند.