فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩٧ - مصالح مرسله و امكان حجيت آن محمد على تسخيرى

اختلاف در حجّيت مصالح مرسله معروف است. مالك بن انس و احمد بن حنبل از ائمّه فقه اهل سنّت آن را حجّت مى‌دانند، و طوفى از علماى حنابله، در حجّيت آن مبالغه كرده است. ولى شافعى آن را حجّت نمى‌داند و مى‌گويد: «عمل به مصالح مرسله مانند عمل به استحسان، تشريع و بدعت است.» (١) غزالى اعتقاد دارد: مصلحتِ ضرورى قطعى و كلّى از وجود حكم كشف مى‌كند. (٢) به حنفى‌ها نيز ديدگاههاى متفاوتى نسبت داده شده است.

اما شيعه، عمل به مصلحت را تنها در صورتى كه قطعى باشد جايز مى‌داند. براساس ديدگاه ولايت فقيه، مصلحت ظنّى نيز با امر حاكم شرع، حجّيت پيدا مى‌كند.(اين مطلب را در جاى خود مختصراً توضيح خواهيم داد).

در عبارت «مصالح مرسله» دو كلمه به كار رفته است: ١ ـ مصالح(جمع مصلحت) ٢ ـ مرسله.

پيش از هر چيز، به توضيح اين دو واژه مى‌پردازيم: