فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨٨ - انـفـال غلامرضا رضوان آیت الله
صريح اين گفتار بسان گفتار صريح مسالك و روضه اين است كه اين حكم (اباحه)، اختصاصى به مناكح، مساكن و متاجر ندارد، بلكه حتى شهيد در روضه همين تعميم را به مشهور نسبت داده و مىگويد:
مشهور برآنند كه انفال در عصر غيبت مباح است. بنا بر اين تصرفاتى از قبيل احيا و استفاده از درختان آن و غيره، جايز است. بلى، ميراث بلا وارث به استناد روايت تنها به فقراء ديار ميت و همسايگانش اختصاص دارد برخى نيز گفته اند اين ميراث به عموم فقراء مىرسد (نه فقراء ديار ميت) زيرا دليل مخصص ضعيف است. اين نظر، قوى است . برخى نيز در ميراث بسان ساير موارد انفال، فقر را شرط نمى دانند. (١١٦)
اين سخن با صراحت در گفتار شهيد اول در دروس و بيان آمده است. در دروس مىگويد:
اشبه اين ست كه در زمان غيبت، اباحه انفال تعميم دارد و شامل تصرف در زمين موات و نيزارها و معادن و در ختان و گياهانى كه در آنها وجود دارند مىشود. دليل آن، مفهوم روايت يونس (١١٧)و حارث (١١٨)است. البته ميراث بلا وارث تنها براى فقراى ديار ميت مباح ست. (١١٩)
همو در كتاب بيان در ضمن احكام انفال آورده است:
در عصر حضور امام(ع) تصرف در انفال بدون اذن او جايز نيست، و اگر كسى تصرف كند گناه كرده و ضامن است. اما در عصر غيبت، ظاهر اين است كه تصرف براى شيعه مباح شده است. حال آيا در شخص متصرف (مباح له ) و فقر شرط است؟ فقها فقر را در ميراث بلا وارث شرط
(١١٦)الروضه البهيه،٢/٨٥،چاپ الجامعه الدينيه نجف.
(١١٧)وسائل،٦/٣٨٠،ب ٤ از انفال،ح ٦.
(١١٨)همان،ح ٩.
(١١٩)الدروس الشرعيه،١/٢٦٤،چاپ جامعه مدرسين.