پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٧٥ - شرح و تفسير بيست و هشت اندرز ديگر

روز در نمازهايمان هدايت به سوى آن را از خدا مى‌خواهيم همين صراط مستقيم اعتدال است.

نهم. «يار و همنشين (خوب) همچون خويشاوند انسان است»؛ (وَ الصَّاحِبُ مُنَاسِبٌ). [١]

اشاره به اينكه پيوندهاى دوستى گاه به قدرى قوى مى‌شود كه جاى پيوندهاى نسبى را مى‌گيرد؛ بلكه گاهى از آن قوى‌تر مى‌شود. ضرب المثل معروفى است كه مى‌گويند از كسى پرسيدند: دوست بهتر است يا برادر؟ گفت: برادرى كه دوست باشد بهتر است. ضرب المثلى نيز در زبان عرب رايج است كه مى‌گويد:

«الصديق نسيب الروح و الاخ نسيب البدن؛ دوست، هماهنگ و مناسب با روح و برادر، هماهنگ و مناسب با جسم و بدن است». [٢]

از اين سخن مى‌توان چنين نتيجه گرفت كه همان حقوقى كه براى خويشاوندان در نظر گرفته مى‌شود بايد درباره دوستان خوب در نظر گرفته شود.

دهم. مى‌فرمايد: «دوست آن است كه در غياب انسان، حق دوستى را ادا كند»؛ (وَالصَّدِيقُ مَنْ صَدَقَ غَيْبُهُ).

اشاره به اينكه كسانى كه در حضور انسان اظهار محبّت و عشق و علاقه مى‌كنند، ممكن است نشانه واقعى دوستى آنها نباشد؛ دوستى واقعى آن گاه آشكار مى‌شود كه انسان در غياب دوستش تمام آنچه را در حضور مى‌گفت و رعايت مى‌كرد بگويد و رعايت كند.

يازدهم. در اين توصيه به نكته مهم ديگرى اشاره كرده و مى‌فرمايد:

«هوا پرستى شريك و هتاى نابينايى است»؛ (وَ الْهَوَى شَرِيكُ الْعَمَى).

زيرا همان گونه كه نابينايان اجسامى را كه در اطراف آنهاست نمى‌بينند

[١]. «مناسب» از ماده «نسب» در اينجا به معناى خويشاوند است.

[٢]. شرح نهج‌البلاغه ابن ابى الحديد، ج ١٦، ص ١١٧.