پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٦٨ - شرح و تفسير خزانهدار ديگران مباش

بزرگ باقى مى‌ماند و با همان حال از دنيا مى‌رود.

به گفته مرحوم مغنيه در شرح نهج‌البلاغه، عُجب و خودپسندى همانند شراب است؛ هر دو انسان را مست مى‌كند و انسان مست همچون ديوانگان است كه بايد از او فرار كرد.

در قرآن مجيد و روايات اسلامى، در نكوهش عُجب و خودپسندى نكته‌هاى فراوانى آمده است از جمله در آيه ٨ سوره فاطر مى‌خوانيم: «أَ فَمَنْ زُيِّنَ لَهُ سُوءُ عَمَلِهِ فَرَآهُ حَسَناً فَإِنَّ اللَّهَ يُضِلُّ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِى مَنْ يَشاءُ فَلا تَذْهَبْ نَفْسُكَ عَلَيْهِمْ حَسَراتٍ إِنَّ اللَّهَ عَليمٌ بِما يَصْنَعُونَ‌»؛ آيا كسى كه زشتى عملش (بر اثر عُجب و خودپسندى و هواى نفس) براى او آراسته شده و آن را زيبا مى‌بيند (همانند كسى است كه واقع را مى‌يابد)؟! خداوند هر كس را بخواهد (و سزاوار باشد) گمراه مى‌سازد و هر كس را بخواهد (و شايسته ببيند) هدايت مى‌كند پس جانت به سبب تأسف بر آنان از دست نرود؛ خداوند به آنچه انجام مى‌دهند داناست».

در سخنان امير مؤمنان على عليه السلام تعبيرات عجيبى درباره عُجب و خودپسندى ديده مى‌شود؛ در يك جا مى‌فرمايد: «العُجب آفة الشَرَف؛ خودپسندى آفت شرف انسان است» [١] و در جاى ديگر مى‌فرمايد: «آفة اللب العُجب؛ آفت عقل، عُجب است» [٢] و باز مى‌فرمايد: «العُجب يُفْسِدُ العَقْلَ؛ عُجب عقل انسان را فاسد مى‌كند» [٣] و در جاى ديگر: «ثَمَرَةُ العُجْبِ البَغْضَاءُ؛ نتيجه خودپسندى آن است كه مردم دشمن انسان مى‌شوند» [٤] و بالاخره در جاى ديگر مى‌فرمايد: «العُجْبُ رَأْسُ الحِمَاقَةِ؛ خودپسندى سرآغاز حماقت است». [٥]

[١]. غررالحكم، ص ٣٠٩، ح ٧١٠٣.

[٢]. همان مدرك، ص ٦٥، ح ٨٤٨.

[٣]. همان مدرك، ح ٨٤٦.

[٤]. همان مدرك، ص ٣٠٩، ح ٧١٠٦.

[٥]. همان مدرك، ح ٧٠٩٦.