پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٢ - شرح و تفسير شمول رأفت اسلامى نسبت به همه شهروندان

شدت اجرا كند، سبب رميدن مردم و از دست دادن عشق و علاقه آنها نسبت به حكومت خواهد شد. به هر حال اعتدال در ميان نرمش و خشونت، يكى از اصول ثابت مديريت و فرماندهى در تمام سطوح است.

حتى در مورد خداوند و سياست الهى نسبت به بندگان همين اصل رعايت شده و آنها را بين خوف و رجا نگه مى‌دارد، قرآن مجيد مى‌فرمايد:

« «نَبِّئْ عِبادِي أَنِّي أَنَا الْغَفُورُ الرَّحيمُ و أَنَّ عَذابِي هُوَ الْعَذابُ الْأَلِيمُ»؛ اى پيامبر! بندگانم را آگاه كن كه آمرزنده مهربان منم* و (اينكه) عذاب من همان عذاب دردناك است». [١]

و در دعاى معروف افتتاح مى‌خوانيم: «وَأَيْقَنْتُ أَنَّكَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ فِي مَوْضِعِ الْعَفْوِ وَ الرَّحْمَةِ وَ أَشَدُّ الْمُعَاقِبِينَ فِي مَوْضِعِ النَّكَالِ وَ النَّقِمَة؛ يقين دارم تو در جاى رحمت، ارحم الراحمينى و در جاى كيفر، اشد المعاقبين هستى».

بعضى از مفسران نهج‌البلاغه در اينجا سؤالى مطرح كرده‌اند و آن اينكه امام عليه السلام چگونه دستور مى‌دهد كه غير مسلمانان را زياد به خود نزديك نكن در حالى كه قرآن با صراحت مى‌گويد: آنهايى كه از درِ جنگ با شما در نيامدند و شما را از سرزمين خود آواره نساختند (و هيچ گونه عداوت و دشمنى با شما نداشتند) خداوند از نيكى با آنها و اجراى عدالت در حقشان نهى نمى‌كند «لا يَنْهاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذينَ لَمْ يُقاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَ لَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَ تُقْسِطُوا إِلَيْهِم». [٢]

ولى پاسخ اين ايراد روشن است و آن اينكه امام عليه السلام نمى‌فرمايد به آنها نيكى نكن، بلكه مى‌فرمايد اعتدال را رعايت كن؛ نه بيش از حد نزديك شوند كه جرأت بر مخالفت پيدا كنند و نه دور شوند كه سبب رنجش و طغيانشان گردد.

[١]. حجر، آيه ٤٩ و ٥٠.

[٢]. ممتحنه، آيه ٨.