پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٥ - شرح و تفسير بخش ديگرى از آداب اخلاقى در جنگ

ناتوان و از نظر روحيّه و عقل و خرد ضعيف‌اند»؛ (فَإِنَّهُنَّ ضَعِيفَاتُ الْقُوَى‌ وَ الْأَنْفُسِ وَالْعُقُولِ).

از آنجا كه زنان توان نبرد ندارند، كينه خود را با دشنام دادن ابراز مى‌كنند و از آنجا كه روح و خردشان ضعيف است، انتقام‌جويى را در بدگويى و بدزبانى نشان مى‌دهند؛ به همين دليل افراد آگاه و بيدار نبايد در برابر بدزبانى آنها واكنش نشان دهند. بگذارند عقده دل را با اين سب و دشنام‌ها وا كنند و آرام بگيرند و به يقين اگر در برابر اين سخنان زشت عكس العملى نشان داده شود، هيجان آنها بيشتر مى‌شود و چه بسا سر از كفرگويى در آورند.

آن گاه امام عليه السلام اشاره به سيره و سنّت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله در برابر زنان مشرك مى‌كند و مى‌فرمايد: «و در آن زمان كه زنان مشركان (در عصر پيامبر) به ما بدگويى مى‌كردند و دشنام مى‌دادند (از سوى آن حضرت) دستور داده مى‌شد كه از آزار و اذيت خوددارى كنيم»؛ (إِنْ كُنَّا لَنُؤْمَرُ بِالْكَفِّ عَنْهُنَّ وَ إِنَّهُنَّ لَمُشْرِكَاتٌ).

آن گاه امام عليه السلام به نكته سومى در اين باره اشاره كرده مى‌فرمايد: «حتى در زمان جاهليّت اگر مردى دست به روى زنى بلند مى‌كرد و سنگى به سوى او پرتاب مى‌نمود و يا او را با چوب مى‌زد، همين امر باعث ننگ او و فرزندانش مى‌شد»؛ (وَ إِنْ كَانَ الرَّجُلُ لَيَتَنَاوَلُ الْمَرْأَةَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ بِالْفَهْرِ [١] أَوِ الْهِرَاوَةِ [٢] فَيُعَيَّرُ بِهَا وَ عَقِبُهُ‌ [٣] مِنْ بَعْدِهِ).

هر گاه مردم عصر جاهليّت چنين باشند و هرگاه مسلمانان در برابر مشركان مأمور به خويشتن‌دارى شوند، در عصر ظهور اسلام و در برابر زنان مسلمان ناآگاه، به طريق اولى بايد خويشتن‌دارى نشان دهند.

[١]. «فهر» به معناى قطعه سنگ صافى است كه مشت انسان را پر مى‌كند و «فهر» بر وزن «شعر» به سنگ‌هايى گفته مى‌شود كه با آن ادويه را نرم مى‌كنند.

[٢]. «هراوة» به معناى قطعه چوبى مانند عصا و چماق است.

[٣]. «عقب» به معنى فرزند است خواه پسر باشد يا دختر.