پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٢٥ - شرح و تفسير دنياى فريبكار و اهل آن

فايده‌اى دارد آن راحتى كه جز از طريق ناراحتى حاصل نمى‌شود. روشن است كه نتيجه هر دو تفسير يكى است، هر چند لحن و بيان متفاوت است.

شبيه همين معنا در كلمات قصار امام عليه السلام نيز آمده است مى‌فرمايد: «مَا خَيْرٌ بِخَيْرٍ بَعْدَهُ النَّارُ وَ مَا شَرٌّ بِشَرٍّ بَعْدَهُ الْجَنَّةُ؛ آن خوبى و نيكى كه جهنم را به دنبال داشته باشد خوبى نيست و نه آن ناراحتى و مشكلى كه بهشت در پى آن باشد ناراحتى و مشكل است». [١]

سپس امام عليه السلام در پنجمين توصيه مهم خويش خطاب به فرزندش مى‌فرمايد:

«و بپرهيز از اينكه مركب‌هاى طمع، تو را با سرعت با خود ببرند و به آبشخورهاى هلاكت بيندازند»؛ (وَ إِيَّاكَ أَنْ تُوجِفَ‌ [٢] بِكَ مَطَايَا الطَّمَعِ، فَتُورِدَكَ مَنَاهِلَ‌ [٣] الْهَلَكَةِ).

امام عليه السلام در اينجا موارد طمع را به منزله مركب‌هاى سركشى گرفته كه اگر انسان بر آن سوار شود اختيار را از او ربوده و به پرتگاه مى‌كشانند و تعبير به «مناهل الهلكة؛ آبشخورهاى هلاكت» اشاره لطيفى به اين حقيقت است كه انسان به سراغ آبشخور براى سيراب شدن مى‌رود ولى آبشخورى كه با مركب طمع به آن وارد مى‌شود نه تنها سيراب نمى‌كند، بلكه آبى نيست و به جاى آن هلاكت است.

بارها در زندگى خود آزموده‌ايم و تاريخ نيز گواه صدق اين حقيقت است كه افراد طماع گرفتار شكست‌هاى سختى در زندگى شده‌اند، زيرا طمع، چشم و گوش انسان را مى‌بندد و به او اجازه نمى‌دهد راه را از بيراهه و محل نجات را از پرتگاه بشناسد، بلكه مى‌توان گفت كه غالب كسانى كه در مسائل تجارى و مانند آن‌

[١]. نهج‌البلاغه، كلمات قصار، ٣٨٧.

[٢]. «توجف» از ريشه «ايجاف» به معناى با سرعت حركت كردن و تاختن گرفته شده و ريشه اصلى آن «وجف» بر وزن «حذف» به معناى حركت كردن سريع است. با توجّه به اينكه در عبارت بالا با «باء» متعدى شده به معناى به سرعت راندن است.

[٣]. «مناهل» جمع «منهل» به معناى آبشخور است.