پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٣٢ - شرح و تفسير بيست و هفت اندرز گرانبها

محبوب‌تر از درخواست چيزى است كه در دست ديگرى است»؛ (وَ حِفْظُ مَا فِي يَدَيْكَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ طَلَبِ مَا فِي يَدَيْ غَيْرِكَ).

اشاره به اينكه بسيارند كسانى كه بر اثر اسراف و تبذير اموال خود را از دست مى‌دهند و نيازمند به ديگران مى‌شوند و عزت و حيثيت خود را بر سر آن مى‌نهند. هر گاه انسان، اعتدال و اقتصاد را در زندگى از دست ندهد نيازمند به ديگران نخواهد شد بنابراين توصيه مزبور هرگز به معناى دعوت به بخل نيست بلكه به معناى دعوت به ميانه‌روى و اعتدال و ترك اسراف و تبذير است.

آن گاه امام عليه السلام در سومين توصيه خود كه در ارتباط با توصيه قبل است مى‌فرمايد: «تلخى يأس (از آنچه در دست مردم است) بهتر است از دراز كردن دست تقاضا به سوى آنها»؛ (وَ مَرَارَةُ الْيَأْسِ خَيْرٌ مِنَ الطَّلَبِ إِلَى‌ النَّاسِ).

منظور از «يأس» در اين عبارت همان نااميدى است كه انسان بر خود تحميل مى‌كند به گونه‌اى كه راه طلب از ديگرن را بر خويش مى‌بندد. اين كار گر چه تلخ است؛ ولى سبب عزت و شرف انسان است و به همين دليل، امام عليه السلام اين تلخى را از شيرينى طلب بهتر مى‌شمرد.

تعبير به‌ «يأس عما فى ايدى الناس» به عنوان يك ارزش و فضيلت در روايات متعدّدى از معصومان آمده است از جمله در حديثى از امام باقر عليه السلام مى‌خوانيم: «وَ خَيْرُ الْمَالِ الثِّقَةُ بِاللَّهِ وَ الْيَأْسُ عَمَّا فِي أَيْدِي النَّاسِ‌؛ بهترين سرمايه اعتماد بر ذات پاك خدا و مأيوس بودن از چيزى است كه در دست مردم است». [١]

اين سخن بدان معنا نيست كه انسان، تعاون و همكارى با مردم را در زندگى از دست دهد، زيرا زندگى اجتماعى چيزى جز تعاون و همكارى نيست، بلكه منظور اين است كه چشم طمع بر اموال مردم ندوزد و سربار مردم نشود و با تلاش، براى معاش بكوشد.

[١]. تهذيب، ج ٦، ص ٣٧٨، ح ٢٧٣.