پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٢ - ١ پاسخ به دو سؤال

و جمله ديگر حضرت كه مى‌فرمايد: «حتى تشكل أرضها غراسا» از فصيح‌ترين سخنان است و مفهوم آن اين است كه آنقدر درختان و نهال‌هاى خرما زياد شود و صحنه نخلستان را بپوشاند به گونه‌اى كه هر كس آن را قبلا ديده باشد تشخيص آن بر او مشكل شود و گمان كند به سرزمين ديگرى گام نهاده است».

نكته‌ها

١. پاسخ به دو سؤال‌

درباره اين وصيّت‌نامه چند سؤال مطرح است:

١. از تعبير وصيّت‌نامه استفاده مى‌شود كه امام عليه السلام اموال قابل ملاحظه‌اى داشته است كه آنها را در حيات خود وقف نموده است، با توجّه به زهد فوق العاده آن حضرت، اين اموال از كجا بدست آمده بود؟

همان گونه كه در بالا نيز به طور اشاره بيان كرديم، امام عليه السلام سه منبع درآمد داشت؛ يكى منبع سهم غنايم كه عايد همه سربازان اسلام مى‌شد و گاه مبلغ قابل توجّهى را تشكيل مى‌داد. دوم اينكه خراج اراضى خراجيه كه تعلق به عموم مسلمانان داشت، نه خصوص جنگ‌جويان و مقدار آن بعد از فتوحات اسلامى بسيار زياد بود، سهمى از آن نيز به امام عليه السلام تقديم مى‌شد. سوم اينكه امام عليه السلام ساليان دراز به غرس اشجار و تربيت نخلستان پرداخت و باغهاى متعدّدى ايجاد كرد سپس آنها را به صورت وقف خاص و عام در آورد، بخشى را براى فرزندان خود و آل ابى‌طالب و بنى هاشم و بخشى را به عنوان انفاق فى سبيل اللَّه قرار داد و اگر مالى از آن حضرت به ارث باقى ماند، مقدار كمى بود.

در روايات نيز آمده است كه براى پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله نيز اموال و باغاتى بود كه خلفا به بهانه اينكه پيغمبران چيزى از خود به ارث نمى‌گذارند تمام آنها را جزء بيت‌المال كردند.