پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٠١ - شرح و تفسير هدف آفرينش

در منزلگاهى قرار دارى كه هر لحظه ممكن است از آن كوچ كنى، در سرايى كه بايد زاد و توشه از آن برگيرى و راه آخرتِ توست»؛ (وَ أَنَّكَ فِي قُلْعَةٍ [١] وَ دَارِ بُلْغَةٍ [٢]، وَ طَرِيقٍ إِلَى الْآخِرَةِ).

امام عليه السلام در اينجا هم هدف آفرينش انسان را بيان مى‌كند و هم ماهيت زندگى دنيا را؛ هدف آفرينش، زندگى سعادت‌بخش در سراى آخرت است نه زيستن در دنيا و به همين دليل سرانجام زندگى دنيا فناست نه بقا و به تعبير قرآن: «وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِىَ الْحَيَوانُ‌»؛ و فقط سراى آخرت، سراى زندگى (واقعى) است» [٣].

اين معنا در بسيارى از آيات ديگر قرآن منعكس است.

اما اينكه حضرت دنيا را جايگاه «قلعة» (محلى كه از آن بايد كوچ كرد) و سراى «بلغة» (محلى كه بايد از آن زاد و توشه برگرفت) معرفى مى‌فرمايد اين نكته نيز در آيات قرآن مجيد منعكس است. آياتى همچون: «إِنَّكَ مَيِّتٌ وَ إِنَّهُمْ مَّيِّتُونَ‌» [٤]، «كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْت‌» [٥]، «كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ‌» [٦] همگى ناظر به همين معناست و آيه شريفه «وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَى‌» [٧] نيز اشاره به دار بلغة است.

هر گاه نگاه ما به دنيا و آخرت آن گونه باشد كه امام عليه السلام در اينجا بيان فرموده، چهره زندگى ما عوض خواهد شد و ديگر اثرى از حرص و آز، آرزوهاى دور

[١]. «قُلعَة» معانى زيادى دارد: به انسان ضعيف و كسى كه نمى‌تواند خود را روى زين اسب نگه دارد و اموالى‌كه دوام و بقايى ندارد و همچنين سرايى كه بايد از آن نقل مكان كرد «قلعة» مى‌گويند و در عبارت بالا معناى اخير منظور است. اين واژه از ماده قلع گرفته شده است.

[٢]. «بلغة» به معنى زاد و توشه‌اى است كه انسان به وسيله آن به مقصد مى‌رسد از ريشه «بلوغ» و «بلاغ» گرفته شده، زيرا چنان زاد و توشه‌اى انسان را به مقصد مى‌رساند.

[٣]. عنكبوت، آيه ٦٤.

[٤]. زمر، آيه ٣٠.

[٥]. عنكبوت، آيه ٥٧.

[٦]. الرحمن، آيه ٢٦.

[٧]. بقره، آيه ١٩٧.