پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٥ - شرح و تفسير هشدارهاى پى در پى

آغاز حركت به سوى آخرت مى‌دانيم بايد براى اين سفر دور و دراز آماده شد و آنچه براى پيمودن سالم اين راه لازم است فراهم كرد.

امام عليه السلام مرگ را از اين نظر پر اهمّيّت و عظيم مى‌شمرد كه سرنوشت ساز است و انسان را به سوى يكى از دو سرنوشت مى‌برد يا كانونى پر از خير و سعادت و آرامش و سلامت كه همان بهشت جاويدان خداست و يا كانونى پر از شر و بدبختى و عذاب است كه هرگز نجاتى از آن امكان ندارد و چون انسان نمى‌داند جزء كدام يك از اين دو گروه است بايد شديدا بر حذر باشد.

درباره تفاوت ميان «امرٍ عظيمٍ» و «خَطبٍ جَليلٍ» در حالى كه هر دو قريب المعنا هستند؛ شارحان نهج البلاغه تا آنجا كه مى‌دانيم سخنى در اين باره نگفته‌اند؛ ولى ممكن است «امر عظيم» اشاره به انتقال از اين دنيا باشد؛ انتقالى كه بازگشتى در آن نيست و «خطب جليل» اشاره به محاسبه اعمال و جزاى بر آنها باشد. اين احتمال نيز وجود دارد كه «امر عظيم» اشاره به جمله «خير لا يكون معه شر أبدا» و خطب جليلى كه مفهوم آن مصيبت سخت است اشاره به جمله «شر لا يكون معه خير أبدا» باشد.

اينجا اين سؤال پيش مى‌آيد كه امام عليه السلام در اين عبارت مردم را فقط به دو گروه تقسيم كرده است: گروهى كه كاملًا سعادتمندند و در كانونى از خير و بركت‌اند و هيچ گونه شر و بدى در آن راه ندارد و گروهى به عكس كه غرق شرور و بدبختى‌ها هستند و هيچ خيرى عايد آنها نمى‌شود؛ در حالى كه مى‌دانيم گروه سومى نيز وجود دارند كه مطابق تعبير قرآن مجيد: «خَلَطُوا عَمَلًا صالِحاً وَ آخَرَ سَيِّئاً عَسَى اللَّهُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحيمٌ»؛ كسانى كه كار خوب و بد را به هم آميخته‌اند؛ اميد مى‌رود كه خداوند توبه آنها را بپذيرد؛ به يقين خداوند آمرزنده و مهربان است». [١]

[١]. توبه، آيه ١٠٢.