پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٦ - ١ مقايسه شجاعت امام عليه السلام با دشمنانش

آن‌گاه به نكته ديگرى اشاره مى‌كند و آن ثبات و بقا در مسير معنوى اسلام است مى‌فرمايد: «من نه بدعتى در دين گذاشته‌ام نه پيامبر جديدى انتخاب كرده‌ام من بر همان طريقى هستم كه شما پس از آنكه با اكراه آنرا پذيرفتيد با ميل خود تركش كرديد»؛ (مَا اسْتَبْدَلْتُ دِيناً، وَ لَا اسْتَحْدَثْتُ نَبِيّاً. وَ إِنِّي لَعَلَى الْمِنْهَاجِ الَّذِي تَرَكْتُمُوهُ طَائِعِينَ، وَ دَخَلْتُمْ فِيهِ مُكْرَهِينَ).

اشاره به اينكه ابوسفيان و دار و دسته‌اش روز فتح مكّه با اكراه اسلام را ظاهراً پذيرفتند و قراين تاريخى نشان مى‌دهد كه اعتقاد راستين به اسلام نداشت و لذا بعد از آنكه بنى‌اميّه حكومت را در زمان خليفه سوم به دست گرفتند، بسيارى از اصول اسلام و سنّت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله را زير پا گذاردند و بيت المال مسلمين را غارت كردند و نيازمندان را كه مالك اصلى آن بودند محروم ساختند.

از آنچه در بالا گفته شد معلوم گرديد كه منظور امام عليه السلام از اينكه مى‌فرمايد:

«شما اسلام را با ميل خود ترك كرديد»، مربوط به بعد از پذيرش اسلام است؛ يعنى نخست با اكراه آن را پذيرفتيد سپس پس از آنكه قدرت پيدا كرديد سنت‌هاى پيغمبر را يكى پس از ديگرى شكستيد. شاهد اين سخن آنكه امام عليه السلام مى‌گويد: «من هرگز دينم را تغيير ندادم و سنّت را نشكستم»، بنابراين آنچه جمعى از شارحين نهج‌البلاغه گفتند كه جمله «تَرَكْتُمُوهُ طَائِعِينَ‌» راجع به عدم پذيرش اسلام قبل از فتح مكّه است با توجّه به سخنى كه امام عليه السلام درباره خود مى‌گويد تفسير صحيحى به نظر نمى‌رسد. به خصوص كه واژه ترك در جايى گفته مى‌شود كه انسان قبلًا چيزى را پذيرفته باشد يا به مكانى رفته باشد و يا آن را رها سازد.

نكته‌ها

١. مقايسه شجاعت امام عليه السلام با دشمنانش‌

از نكات جالبى كه درباره ميزان شجاعت معاويه و عمرو عاص در تواريخ‌