پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٧ - ترجمه

پيكار خطرناك برداريد. آنها اهل جهاد و پيكار با دشمن نبودند و جز به مقدار كمى آن هم از روى ريا يا اكراه در جهاد شركت نمى‌كردند.

اين احتمال نيز وجود دارد كه آيه مزبور اشاره به دو گروه نباشد، بلكه وضع يك گروه را در دو حالت بيان مى‌كند و اشاره به آن دسته از منافقان است كه وقتى در ميان مجاهدان بوده‌اند آنها را از جنگ باز مى‌داشتند و هنگامى كه به كنار مى‌رفتند ديگران را به سوى خود دعوت مى‌نمودند.

به هر حال استفاده امام عليه السلام از اين آيه شريفه اشاره به اين دارد كه اگر تو (معاويه) در برابر مردم در مورد جريان قتل عثمان پرده‌پوشى كنى، از خدا مخفى نمى‌ماند كه وى از تو يارى طلبيد و هرگز به سراغش نيامدى (و از قتل او خوشحال شدى) شايد خلافت به تو برسد.

البته معاويه كه يك سياست‌باز حرفه‌اى بود مى‌دانست هنگامى كه مهاجران و انصار در برابر شورش مردم بر ضد عثمان سكوت كرده و كمتر كسى از او دفاع مى‌كند، چنانچه به ميدان بيايد و به دفاع از عثمان بپردازد، مقابل مهاجران و انصار قرار گرفته است و اين معنا براى او در آينده گران تمام مى‌شود به همين دليل اعتنايى به دعوت عثمان براى يارى نكرد، هر چند به حسب ظاهر با او هم پيمان بود.

در اينجا سؤالى پيش مى‌آيد كه آيه شريفه فوق (آيه ١٨ سوره احزاب) كه درباره موضع گيرى منافقان در برابر پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله سخن مى‌گويد ممكن است مدح ضمنى براى عثمان محسوب شود، چون در اينجا او به پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله تشبيه شده است.

ولى جمله‌هاى بعد نشان مى‌دهد كه اين تشبيه فقط ناظر به تشبيه معاويه به منافقان بوده و به بيان ديگر تشبيه در يك جهت است، زيرا امام عليه السلام در ادامه اين سخن مى‌فرمايد: «ولى هرگز سزاوار نبود كه من از اين موضوع عذرخواهى كنم‌