اين چند جمله اشاره به بخش عظيمى از تاريخ اسلام و رفتار دشمنان مخصوصاً قبيله قريش است كه به اصطلاح قبيله پيغمبر بود. آزارهايى كه در مكّه بر پيغمبر و يارانش رساندند، مسخره كردند، سنگ‌باران نمودند، يارانش را شكنجه كردند و سرانجام كه از پيشرفت اسلام در قبايل اطراف مكّه به وحشت افتادند، تصميم جدى گرفتند كه مسلمانان را كه گروه اندكى بودند در محاصره اجتماعى و اقتصادى قرار دهند، آن عهدنامه معروف را نوشتند كه هيچ كس با مسلمانان رفت و آمد نكند، نه چيزى به آنان بفروشند نه بخرند، نه از آنها زن بگيرند نه زن بدهند. پاى اين عهدنامه را امضا كردند و براى تأكيد در داخل خانه كعبه آويزان نمودند. مسلمانان به ناچار به شعب ابى‌طالب‌ [٥] كه درّه‌اى سنگلاخ بود پناه بردند و سه سال در محروميّت شديد، سخت‌ترين زندگى را داشتند. در آن حد كه صداى كودكان گرسنه آنها در بيرون شعب مخصوصاً در شبها كه محيط خاموش بود به خوبى شنيده مى‌شد و سرانجام هنگامى كه پيغمبر اكرم به وسيله ابوطالب به آنها خبر داد كه تمام عهدنامه جز نام اللَّه را موريانه خورده از مشاهده‌

[١]. «العذب» به معناى شيرين و گواراست كه گاه جنبه ظاهرى دارد و گاه جنبه باطنى و معنوى.

[٢]. «احلسونا» از ريشه «حلس» بر وزن «حرص» گرفته شده كه به معناى پارچه نازكى است كه زير جهاز شتر مى‌گذارند و در واقع به بدن شتر چسبيده است. سپس به هر چيزى كه ملازم با ديگرى باشد اطلاق شده است؛ مثلًا مى‌گويند: فلان كس حلس البيت است؛ يعنى از خانه بيرون نمى‌آيد و جمله بالا «احلسونا الخوف» به اين معناست كه دشمنان ترس و وحشت را دائما بر ما مستولى مى‌ساختند.

[٣]. «وعر» به معنى زمين سنگلاخ و صعب العبور است.

[٤]. «اوقدوا» از ريشه «ايقاد» به معناى برافروختن آتش و از ريشه «وقود» به معناى شعله‌ور شدن گرفته شده است.

[٥]. بر خلاف آنچه بعضى گمان مى‌كنند، شعب ابى‌طالب، همان مكان قبرستان ابوطالب كه الآن نزديك پل حجون قرار دارد، نيست؛ زيرا آنجا فاصله قابل توجهى تا خانه كعبه و مسجد الحرام دارد. شعب ابى‌طالب درّه‌اى بود در كنار كوه ابوقبيس در نزديكى خانه كعبه و مسجد الحرام و لذا در تواريخ آمده كه صداى گريه كودكان مسلمان از شدت گرسنگى و ناراحتى شبها از داخل شعب به كنار خانه كعبه مى‌رسيد.