پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٦٠ - شرح و تفسير حق دوست را ضايع مكن

البته اين در مورد كسانى است كه نيكى‌ها و محبّت‌ها در آنان تأثير مثبت مى‌گذارد، بنابراين منافاتى با جمله قبل ندارد.

در پنجمين توصيه مى‌فرمايد: «و هرگز نبايد ظلم و ستمِ كسى كه بر تو ستم روا مى‌دارد بر تو گران آيد زيرا او در واقع سعى در زيان خود و سود تو دارد (بار گناه خود را سنگين مى‌كند و ثواب و پاداش تو را افزون مى‌سازد)»؛ (وَ لَا يَكْبُرَنَّ عَلَيْكَ ظُلْمُ مَنْ ظَلَمَكَ، فَإِنَّهُ يَسْعَى‌ فِي مَضَرَّتِهِ وَ نَفْعِكَ).

اشاره به اينكه انسان نبايد در برابر ستم‌هايى كه به او مى‌شود زياد ناراحت و مأيوس گردد و اميد به زندگى را از دست دهد و بايد اين سخن مايه تسلى خاطر او باشد كه ظالم تيشه به ريشه خود مى‌زند و بار گناهان مظلوم را نيز بر دوش مى‌كشد. در واقع زيان ظلم نخست دامن او را مى‌گيرد و با دست خود بار مظلوم را سبك مى‌كند.

اين سخن شبيه روايتى است كه در باب غيبت وارد شده است كه يكى از بزرگان شنيد كسى درباره او غيبت كرده است هديه‌اى براى او فرستاد. او تعجب كرد. آن مرد بزرگ فرمود: شنيدم حسناتت را به نامه اعمالم منتقل كردى و سيئاتم را پذيرفتى من هم در برابر اين خدمت خواستم تشكرى كرده باشم.

اين سخن بدان معنا نيست كه انسان در مقابل ظالمان سكوت كند، زيرا مى‌دانيم شعار اسلام اين است: «لا تَظْلِمُونَ وَ لا تُظْلَمُونَ‌؛ نه ستم مى‌كنيد و نه بر شما ستم مى‌شود» [١] و مى‌دانيم امام على عليه السلام در وصيّت‌نامه خود كه در بستر شهادت بود به فرزندان خود تأكيد كرد: «كُونَا لِلظَّالِمِ خَصْماً وَ لِلْمَظْلُومِ عَوْناً؛ دشمن ظالم و كمك‌كار مظلوم باشيد». [٢] بلكه منظور اين است، هنگامى كه ستمى بر انسان وارد مى‌شود و او توانى براى برطرف كردن ظلم ندارد گرفتار يأس و

[١]. بقره، آيه ٢٧٩.

[٢]. نهج‌البلاغه، نامه ٤٧.