پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣٢ - شرح و تفسير برخورد خوب با مؤديان مالياتى اسلامى

در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام از لقمان حكيم آمده است: «لِلْمُنَافِقِ ثَلَاثَ عَلَامَاتٍ يُخَالِفُ لِسَانُهُ قَلْبَهُ وَ قَلْبُهُ فِعْلَهُ وَ عَلَانِيَتُهُ سَرِيرَتَه؛ منافق سه نشانه دارد: زبانش با قلبش مخالف است و قلبش با عملش و آشكارش با نهانش». [١]

آن گاه امام عليه السلام در سومين امرش سه دستور به نماينده خود مى‌دهد و مى‌فرمايد: «با مردم برخورد بد نداشته باش (و با چهره عبوس با آنها روبه‌رو نشو) و به آنها بهتان نزن (كه مقدار زكاتشان بيش از آن بوده است كه آنها اظهار داشته‌اند) و نسبت به آنها به خاطر اينكه رييس بر آنان هستى، بى‌اعتنايى نكن چه اينكه آنها برادران دينى تو هستند و ياوران در استخراج حقوق و جمع‌آورى زكات»؛ (وَ أَمَرَهُ أَلَّا يَجْبَهَهُمْ وَ لَا يَعْضَهَهُمْ، وَ لَا يَرْغَبَ عَنْهُمْ تَفَضُّلًا بِالْإِمَارَةِ عَلَيْهِمْ، فَإِنَّهُمُ الْإِخْوَانُ فِي الدِّينِ، وَ الْأَعْوَانُ عَلَى‌ اسْتِخْرَاجِ الْحُقُوقِ).

اينها نكات روانى بسيار مهم در مسأله جمع‌آورى حقوق بيت‌المال و به يك معنا در تمام امور مربوط به مديريت است؛ برخورد خوب با مردم، اعتماد بر آنها و عدم برترى‌جويى، امورى هستند كه مردم را براى اداى حقوق و انجام وظايف خود تشويق مى‌كنند و سبب مى‌شوند بدون نياز به بازرس و مأموران غلاظ و شداد و پرونده و دادگاه به وظايف خود در برابر حكومت يا كسى كه مدير بر آنهاست عمل نمايند. تجربيات عصر ما نيز صدق اين گفتار و صحت اين بيان را روشن ساخته است.

درست است كه امكان دارد بعضى از اين مسأله سوء استفاده كنند و حقوق بيت‌المال را نپردازند؛ ولى به يقين ضايعات اين گونه رفتار بسيار كمتر از بى‌اعتنايى و برخورد خشن نسبت به آنهاست.

[١]. بحارالانوار، ج ٦٩، ص ٢٠٦، ح ٧.