پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٩٨ - ١ رعايت احتياط به هنگام احساس خطر

برابر آن تنگى سينه احساس مى‌كردم.

(من فكر مى‌كنم) اگر من همه حوادث جهان را (از تلخ و شيرين نپذيرم، پيوسته بايد دنيا را سرزنش كنم. [١]

نكته‌ها

١. رعايت احتياط به هنگام احساس خطر

احتياط در موارد مشكوك يكى از اصول مسلم مذهب ماست كه در بعضى از موارد واجب وگاه مستحب است.

ريشه احتياط، حكم عقل است كه در علم اصول به عنوان دفع ضرر محتمل است كه در وجوب آن به طور مطلق يا با بعضى قيود و شروط بحث است. عقل حكم مى‌كند كه زيان‌هاى احتمالى را از خود دور كنيم. قابل توجّه اينكه همين مسأله در علم كلام و عقايد به عنوان پايه تحقيق در مسائل مذهبى و مبدأ و معاد شناخته شده و تحقيق درباره وجود خدا و معرفة اللَّه را بر همين اساس مى‌گذارند كه ترك تحقيق احتمال ضررهاى عظيمى را در پى دارد. به همين دليل عقل حكم مى‌كند كه فرد به تحقيق بپردازد.

امام عليه السلام در تعبيرى كه در اين فقره داشت اين اصل را كاملا مستدل ساخت و بعد از آنكه به فرزندش دستور فرمود از مسيرهايى كه خوف ضلالت در آن است بپرهيزد، زيرا پرهيز در اين گونه موارد بهتر از آن است كه انسان گرفتار حوادث هولناك و وحشتناك شود.

اصولا احتياط اگر به افراط نكشد در همه جا و همه چيز- خواه در امور معنوى و يا امور مادى- كارى عاقلانه و منطقى است.

[١]. معجم الادباء، ج ١٢، ص ٣٨ مطابق نقل شرح نهج‌البلاغه تسترى، ج ٨، ص ٣٨١.