پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٩٩ - ١ رعايت احتياط به هنگام احساس خطر

٢. راه دستيابى به فضايل اخلاقى‌

جمله‌ «وَ عَوِّدْ نَفْسَكَ التَّصَبُّرَ عَلَى الْمَكْرُوهِ» اشاره به يك اصل مهم اخلاقى است و آن اينكه انسان‌هايى كه تربيت اخلاقى نشده‌اند در آغاز كار پذيرش اصول اخلاق براى آنها آسان نيست؛ بايد آن را بر نفس خود تحميل كنند و پيوسته تكرار نمايند. اين فعل مكرر سبب مى‌شود كه آن امر اخلاقى به صورت عادت در آيد و ادامه اين عادت سبب مى‌شود كه به صورت ملكه نفسانى ظاهر شود يعنى تدريجاً در درون عمق جان انسان نفوذ كند و روح را به رنگ خود در آورد.

حديث‌ «الخَيْرُ عَادَةٌ» و حديث‌ «العَادَةُ طَبْعٌ ثَانٍ» كه در غرر الحكم در لا به لاى كلام امير مؤمنان على عليه السلام آمده، اشاره به همين معناست.

تفاوت تصبّر با صبر اين است كه شخص صبور واقعاً اهل صبر است؛ اما تصبر در مورد كسى است كه هنوز اهل صبر نشده و خود را به آن وادار مى‌كند.

اصولا بسيارى از فضايل اخلاقى است كه جز با رياضت نفس و عادت دادن خويش حاصل نمى‌گردد و از آنجا كه صبر (استقامت در برابر مشكلات) خمير مايه تمام پيروزى‌هاست و طبق بعضى از روايات صبر نسبت به ايمان همچون سر است نسبت به تن، بايد به هر قيمتى است آن را به دست آورد و به گفته شاعر: